Momenteel neem ik geen nieuwe klanten aan +31 6 301 963 14 dennis@gouwers.nl
Headless

Headless website en SEO: dit moet goed staan

Bijgewerkt op 10 min leestijd

In dit artikel

Deel 12 van 20uit de reeks Headless website met een vaste beheerder

Headless website SEO staat of valt met één vraag: staat de inhoud al in de HTML als Google en andere bots de pagina ophalen? Wordt een pagina pas in de browser opgebouwd met JavaScript, dan loop je risico, zeker bij AI-zoekmachines. Daarnaast moet in de bouw zitten wat bij WordPress een plugin doet: titels, beschrijvingen, sitemap, robots.txt, doorverwijzingen, canonieke adressen en structured data. Bij de statische sites die ik met Eleventy bouw, zit die basis in de templates en controleer ik hem bij elke wijziging.

Headless website SEO: waar het om draait

Bij een headless website staat de inhoud los van de voorkant die bezoekers zien. In de reeks over een headless website met een vaste beheerder kwam in het vorige deel de beveiliging van een statische website aan bod. Dit deel 12 gaat over vindbaarheid. Voor SEO betekent die scheiding vooral dit: alles wat bij WordPress een plugin als Yoast voor je regelt, moet bij een headless site in de voorkant zelf zijn ingebouwd. Er is geen vinkje om aan te zetten.

Dat is risico en kans tegelijk. Wordt de SEO-basis vergeten, dan ontbreekt hij op elke pagina, en dat merk je pas als het verkeer wegzakt. Wordt hij goed ingebouwd, dan klopt hij op elke pagina, bij elke nieuwe pagina vanzelf. Er is geen plugin die na een update iets verandert, en geen pagina waar iemand vergat een vinkje te zetten.

Eén vraag is daarbij het belangrijkst: staat de inhoud al in de HTML als een zoekmachine de pagina ophaalt? Daar begin ik mee.

Pagina's die pas in de browser worden opgebouwd

Veel headless sites halen hun inhoud via een koppeling uit het CMS. Gebeurt dat pas in de browser van de bezoeker, dan krijgt een zoekmachine eerst een bijna lege pagina met een script. Google voert dat script wel uit, maar pas als de pagina uit een wachtrij komt. Volgens Google Search Central kan dat een paar seconden duren, maar ook langer.

Daarom horen de pagina's vooraf of op de server te worden gebouwd. Dat is een keuze die aan het begin van een project valt. Achteraf omzetten betekent vaak een flinke verbouwing van de voorkant. Mijn statische sites bouw ik met Eleventy, en daarbij wordt elke pagina bij het bouwen als complete HTML gemaakt, met de inhoud erin. Hoe de manieren van opbouwen verschillen en hoe je ziet wat er in je HTML staat, zet ik uiteen in SSR, CSR of SSG.

Wat een plugin vroeger voor je deed

Bij WordPress regelt een SEO-plugin een rij dingen op de achtergrond. Bij een headless site zitten die in de templates, de sjablonen waarmee elke pagina wordt gebouwd. Wie die templates maakt, bepaalt dus of de basis klopt.

Titels en beschrijvingen

Elke pagina heeft een eigen titel en metabeschrijving nodig, de tekst die Google in de zoekresultaten toont. In een headless site zijn dat vaste velden bij elke pagina. De template zet ze in de HTML, met een terugvaloptie voor als een veld leeg is.

Zo zien zulke velden bovenaan een pagina eruit:

title: "Wortelkanaalbehandeling: zo verloopt het"
description: "Wat er gebeurt bij een wortelkanaalbehandeling, hoe lang het duurt en wat je na afloop merkt."

Het invullen is het makkelijke deel. Het vakwerk zit eromheen: een titel die past bij wat mensen echt zoeken en niet wordt afgekapt, een terugvaloptie die niet op elke pagina dezelfde tekst neerzet, en een controle bij het bouwen die elke pagina naloopt op een ontbrekende of dubbele titel. Jij levert de tekst en de zoekvraag. In het beheer zet ik de velden erin en controleer ik of ze kloppen. Hoe zulke velden slim worden opgezet, lees je in het volgende deel over het contentmodel.

Sitemap

Een sitemap is een lijst van alle pagina's die Google mag opnemen. Bij een statische site wordt hij bij elk bouwen automatisch gemaakt uit dezelfde lijst pagina's als de site zelf. Daardoor klopt hij altijd, mits pagina's met een noindex of een doorverwijzing er netjes uit worden gelaten. Wat erin hoort en wat niet, staat in XML-sitemap maken.

Robots.txt

Het robots.txt-bestand vertelt crawlers welke delen van je site ze mogen bezoeken. Bij een statische site is het een gewoon bestand dat bij de bouw wordt geschreven. Een bekende fout is een bestand dat alles blokkeert, overgenomen van een testversie. Hoe het werkt en wat je met AI-crawlers doet, staat in robots.txt uitgelegd.

Noindex op voorbeeldversies

Voorbeeldversies van je site horen niet in Google, en krijgen daarom een noindex mee. Voor SEO is vooral belangrijk dat die noindex nooit op de live site terechtkomt. Die controle hoort bij elke livegang en elke grote wijziging. Hoe voorbeeldversies worden afgeschermd, leg ik uit in staging-omgeving.

Alt-teksten bij afbeeldingen

In WordPress vul je de beschrijving van een afbeelding in de mediabibliotheek in. Bij een headless site is die alt-tekst een veld naast de afbeelding in de inhoud. Het voordeel: het bouwen kan een waarschuwing geven of stoppen als een afbeelding zonder beschrijving wordt geplaatst. Zo komt er geen beeld online dat Google en schermlezers niet kunnen duiden.

Doorverwijzingen en canonieke adressen

Twee onderdelen die bij een nieuwe headless site vaak pas na de livegang opvallen, als het verkeer daalt. Dan is de schade er al.

Doorverwijzingen

Vervang je een bestaande site, dan moet elk oud adres met een permanente doorverwijzing, een 301, naar de best passende nieuwe pagina. Anders komen bezoekers uit Google en oude links op een foutpagina terecht. Bij een statische host staan die doorverwijzingen in een bestand, met een regel per oud adres. Dat is precisiewerk: niet alles naar de homepage, maar elk oud adres naar de pagina die het best aansluit, zonder ketens van doorverwijzing na doorverwijzing. Op de nieuwe site van een tandartspraktijk met twee locaties, die de plaats innam van twee oude sites, staan er meer dan 120 in dat bestand. Hoe je zo'n overstap plant en achteraf controleert, beschrijf ik in een migratie zonder SEO-verlies.

Canonieke adressen

Dezelfde pagina is vaak op meer adressen bereikbaar: met en zonder www, met en zonder slash aan het eind, met een stukje meetcode erachter, of via het technische adres van je host. Een canonieke tag vertelt zoekmachines welk adres het origineel is. Die hoort in de template te staan, zodat elke pagina hem krijgt. Google raadt af om hem met JavaScript toe te voegen of te veranderen, dus hij hoort in de HTML zelf. Daarnaast hoort er één vaste vorm voor je adressen te zijn, waar de andere varianten naar doorverwijzen.

Een foutpagina met de juiste statuscode

Een adres dat niet bestaat, hoort de statuscode 404 terug te geven: de code die zoekmachines vertelt dat er hier niets is. Sites die volledig in de browser worden opgebouwd, geven soms voor elk adres een gewone pagina terug met de tekst 'niet gevonden'. Google ziet dan een bestaande pagina zonder inhoud. Een statische host toont voor onbekende adressen een eigen foutpagina. Bij de livegang hoort een controle met een verzonnen adres of die ook echt met code 404 wordt geserveerd.

Structured data

Structured data is extra code die zoekmachines vertelt wat er op een pagina staat: een bedrijf met een adres en openingstijden, een artikel, een lijst veelgestelde vragen. Bij een headless site komt die code uit de templates, gevuld met dezelfde gegevens als de pagina.

Dat voorkomt tegenstrijdigheden. Neem diezelfde tandartspraktijk: adres, telefoonnummer en openingstijden per vestiging staan er maar één keer in, in een databestand dat alle pagina's gebruiken. Dezelfde bron kan ook de structured data vullen. Verandert er een openingstijd, dan klopt hij in één keer op de pagina en in de code voor zoekmachines. Dat soort samenhang moet bij de bouw worden bedacht; achteraf rechttrekken is veel lastiger. Welke soorten structured data er zijn en wat ze opleveren, vind je in structured data.

Waar een headless website juist sterk is in SEO

Is de basis goed ingebouwd, dan heeft een headless site een paar voordelen die bij een gemiddelde WordPress-site meer moeite kosten.

  • Snelheid. Kant-en-klare pagina's komen direct van een netwerk van servers, zonder database die bij elk bezoek wordt bevraagd. Dat is een goede basis voor de Core Web Vitals, de snelheidsmetingen van Google. Snelheid garandeert geen betere positie, maar een trage site jaagt bezoekers wel weg.
  • Schone HTML. Er staat alleen code in de pagina die nodig is, zonder de lagen extra opmaakcode van een page builder. Eén H1, logische tussenkoppen en beschrijvende linkteksten zijn makkelijker te bewaken.
  • Volledige controle. Elke titel, doorverwijzing en canonieke tag is bewust ingesteld en staat in versiebeheer. Daalt het verkeer, dan is precies te zien wat er wanneer is veranderd.
  • Controle op alle pagina's tegelijk. Een codeer-agent kan bij elke wijziging alle pagina's nalopen op ontbrekende titels, dubbele beschrijvingen of kapotte links. De agent levert de lijst met gevonden punten; welke daarvan echt een probleem zijn, beslis ik.

AI-zoekmachines lezen vaak geen JavaScript

Voor AI-zoekmachines weegt dit nog zwaarder. Uit een analyse van hostingpartij Vercel van december 2024 bleek dat de crawlers van onder meer OpenAI, Anthropic en Perplexity geen JavaScript uitvoerden. Ze lazen alleen wat in de eerste HTML stond. Dat is een momentopname van één partij, en crawlers veranderen. Maar zolang de makers niet laten weten dat ze JavaScript uitvoeren, is het verstandig om ervan uit te gaan dat ze alleen de eerste HTML lezen. Een headless site die in de browser wordt opgebouwd, is voor ChatGPT of Claude dan mogelijk een lege pagina. Bij een site die vooraf wordt gebouwd, speelt dat niet. Wat verder helpt om in AI-antwoorden te verschijnen, lees je in gevonden worden in ChatGPT.

Checklist: wie regelt wat

Bij een site met een vaste beheerder ligt het meeste technische werk bij de bouwer. De inhoud en een paar keuzes blijven bij jou.

Onderdeel Wat goed moet staan Wie
Opbouw van de pagina De inhoud staat in de HTML die de server stuurt Bouwer
Titel en beschrijving Uniek per pagina, rond de zoekvraag van die pagina Jij kiest de zoekvraag, de beheerder zet het erin
Koppen Eén H1 en logische tussenkoppen Beheerder
Sitemap Automatisch gemaakt, alleen pagina's die in Google mogen Bouwer
Robots.txt Niets belangrijks geblokkeerd Bouwer, de keuze voor AI-bots maak je samen
Noindex Alleen op voorbeeldversies, nooit op de live site Bouwer
Doorverwijzingen Elk oud adres naar de best passende nieuwe pagina Bouwer, met jouw lijst van belangrijke pagina's
Canonieke adressen Eén vaste vorm per pagina Bouwer
Foutpagina Onbekende adressen geven statuscode 404 Bouwer
Alt-teksten Elke afbeelding een beschrijving Jij levert aan, de beheerder controleert
Structured data Gegevens kloppen met wat op de pagina staat Bouwer, jij controleert de gegevens
Search Console Gekoppeld, sitemap ingediend, meldingen bekeken Spreek af wie dit doet
Inhoud Beantwoordt de vragen van je klanten Jij

Je ziet het patroon: jij gaat over de inhoud en de keuzes, de rest zit in de bouw. In mijn projecten zit het bouwerdeel in de templates. Je hoeft geen SEO-plugin te leren en geen vinkjes bij te houden.

Conclusie: headless is goed voor SEO als de basis in de bouw zit

Headless website SEO draait om één technische vraag en een handvol vaste onderdelen. Elke pagina hoort vooraf of op de server te worden opgebouwd, zodat Google en AI-zoekmachines direct de hele inhoud zien. Daarna moet in de templates zitten wat een plugin bij WordPress doet: titel en beschrijving per pagina, een automatische sitemap, een robots.txt, canonieke adressen en structured data, plus de doorverwijzingen als er een oude site wordt vervangen. Goed ingebouwd is een headless site snel, overzichtelijk en volledig onder controle. Slecht ingebouwd ontbreekt de basis op elke pagina tegelijk.

Voor jou betekent dat: je levert de inhoud en kiest de zoekvragen, en de technische basis zit in de bouw. Die basis leg ik vast in de templates en loop ik na bij elke wijziging, zodat een nieuwe pagina hem vanzelf meekrijgt.

Hoe de inhoud van je site zo wordt opgebouwd dat titels, adressen en openingstijden overal kloppen, lees je in het volgende deel: contentmodel. Benieuwd hoe ik werk? Download het pitchdeck.

Veelgestelde vragen

Is een headless CMS goed voor SEO?

Een headless CMS is niet vanzelf goed of slecht voor SEO. Het hangt af van hoe de voorkant is gebouwd. Worden de pagina's vooraf of op de server opgebouwd, dan krijgen zoekmachines direct complete HTML, en is een headless site vaak snel en overzichtelijk. Wordt alles pas in de browser opgebouwd, dan ziet een zoekmachine eerst een lege pagina. Daarnaast moet de bouwer titels, sitemap, doorverwijzingen en canonieke adressen zelf inbouwen, omdat er geen plugin is die dat doet.

Wat gaat er vaak mis met SEO bij een nieuwe headless website?

De bekendste fouten zijn klein en technisch. Een noindex of een blokkerende robots.txt van de testversie die meegaat naar de live site. Oude adressen zonder doorverwijzing. Pagina's zonder eigen titel of beschrijving, omdat de template overal dezelfde tekst gebruikt. Een foutpagina die doet alsof hij bestaat. En inhoud die pas met JavaScript in de pagina komt. Allemaal te voorkomen, maar alleen als iemand ze voor de livegang naloopt en in de weken erna Google Search Console in de gaten houdt.

Heb ik Yoast nodig bij een headless website?

Nee. Yoast is een plugin voor WordPress en werkt alleen binnen WordPress. Bij een headless site zit de SEO-basis in de templates van de voorkant: daar worden titel, beschrijving, canonieke adressen en structured data voor elke pagina in de HTML gezet, en de sitemap wordt gemaakt bij het bouwen. Wordt WordPress gebruikt als beheer achter een losse voorkant, dan kunnen de velden uit Yoast wel worden doorgegeven. De voorkant moet ze dan zelf in de pagina zetten.

Hoe controleer ik of Google mijn headless website goed ziet?

Een eerste indruk krijg je via de paginabron: klik met de rechtermuisknop op de pagina en kies de optie om de paginabron te bekijken. Staat je tekst daar al in, dan krijgt elke zoekmachine hem direct. Een volledige controle gaat verder: URL-inspectie met de livetest in Google Search Console, het rapport over pagina's die niet zijn opgenomen en een verzonnen adres dat een 404 moet geven. Wat je daar ziet goed beoordelen, zoals waarom een pagina niet is opgenomen, vraagt ervaring. Die controle hoort bij de livegang.

Benieuwd hoe ik dit in de praktijk aanpak?

Het pitchdeck laat de hele werkwijze zien.

Geschreven door

Marketing freelancer uit 's-Hertogenbosch. Volg op LinkedIn (opent in een nieuw tabblad)