Momenteel neem ik geen nieuwe klanten aan +31 6 301 963 14 dennis@gouwers.nl
Headless

Van WordPress naar headless: zo stap je over

Bijgewerkt op 10 min leestijd

In dit artikel

Deel 19 van 20uit de reeks Headless website met een vaste beheerder

Van WordPress naar headless stap je over in zeven stappen: inventariseren, exporteren, een contentmodel kiezen en opschonen, ontwerpen en bouwen, functies vervangen, doorverwijzen en live gaan, en alles nalopen. Je inhoud gaat uit de database van WordPress naar bestanden of een headless CMS, en elke plugin krijgt een eigen oplossing of verdwijnt. Het meeste werk zit niet in de export, maar in de keuzes en de valkuilen: inhoud, doorverwijzingen, formulieren en koppelingen. Zo'n overstap doe ik als project voor je, van inventaris tot nalopen.

Van WordPress naar headless: wat verandert er eigenlijk?

Bij WordPress staan je teksten in een database, en een thema met plugins maakt er bij elk bezoek een pagina van. Bij een headless site staat de inhoud los van de vormgeving: als bestanden in een projectmap of in een headless CMS. De pagina's worden vooraf gebouwd tot kant-en-klare HTML. Het principe daarachter staat in wat is een headless CMS.

Voor jou als ondernemer is het grootste verschil dat je niet meer inlogt op het beheerpaneel van WordPress. In het model van deze reeks geef je door wat er anders moet, en verwerk ik dat voor je. Plugins die in het beheerpaneel een functie toevoegen, verdwijnen. Daar komen een snelle site, geen plugin-updates en een kleiner aanvalsoppervlak voor in de plaats: minder plekken waar een hacker kan binnenkomen.

Twee situaties waarin je beter niet overstapt. Werken jij en je collega's dagelijks zelf in de site, of draait er een WooCommerce-webshop op, dan is WordPress houden vaak verstandiger; de afweging staat in headless of WordPress. En wil je het vertrouwde beheerpaneel houden met een snelle site ervoor, dan is headless WordPress een tussenvorm.

Een overstap is geen export met een nieuw jasje, maar een project. De valkuilen zitten op vier plekken: inhoud die half of verkeerd overkomt, oude adressen zonder doorverwijzing, formulieren die stilletjes niet meer werken en koppelingen die nergens meer op aansluiten. In het vorige deel las je wat een headless website kost. Hieronder lees je hoe ik een overstap aanpak, in zeven stappen, en waar het per stap misgaat als niemand oplet.

Stap 1: inventaris van inhoud en functies

Ik begin niet met exporteren, maar met een lijst. Wat staat er op de site, wat doet elke plugin voor bezoekers, en waar gaat het straks naartoe? In dezelfde ronde komt er een lijst van alle adressen van de huidige site, uit de sitemap en met een crawler, een programma dat alle pagina's van een site afloopt. Die lijst is de basis voor de doorverwijzingen in stap 6.

Op je WordPress-site Waar het straks naartoe gaat
Pagina's en berichten Markdown-bestanden, één per pagina
Eigen berichttypes, zoals vacatures of teamleden Een verzameling bestanden met vaste velden
Afbeeldingen en pdf's Een map met bestanden, opnieuw verkleind en geoptimaliseerd
SEO-titels en metabeschrijvingen uit Yoast of Rank Math Velden bovenaan elk bestand
Formulieren uit Contact Form 7, Gravity Forms of WPForms Een serverfunctie of formulierdienst
Doorverwijzingen uit een plugin Een bestand met doorverwijzingen bij je host
Zoekfunctie Een zoekindex die bij het bouwen wordt gemaakt, of weglaten
Reacties onder berichten Meestal weglaten
Cookiemelding en statistieken Opnieuw inrichten, met meten pas na toestemming
Beveiligings- en cacheplugins Niet meer nodig

Bij elke plugin stel ik dezelfde vraag: wat merkt een bezoeker ervan, en is dat nog nodig? Een flink deel van de lijst kan dan vervallen.

Waar het misgaat: een plugin die ongemerkt iets belangrijks deed, valt weg zonder dat iemand het mist. Denk aan een oude doorverwijzing, gegevens die Google helpen je pagina te begrijpen of een privacyinstelling. Tot Google of een klant het merkt.

Stap 2: inhoud exporteren en omzetten

Er zijn twee manieren om inhoud uit WordPress te halen.

De ingebouwde export. Onder Tools en dan Exporteren maakt WordPress een XML-bestand in een eigen formaat. Volgens de documentatie van WordPress staan daarin je berichten, pagina's, eigen berichttypes, reacties, eigen velden, categorieën, tags en gebruikers. De afbeeldingen zelf zitten er niet in, alleen verwijzingen ernaar. De bestanden staan op de server in de map wp-content/uploads en worden apart opgehaald.

De REST API. WordPress heeft standaard een aansluiting die je inhoud als gegevens teruggeeft in JSON, een gangbaar formaat voor gegevens. Die route is handig bij eigen velden, of als een script de omzetting doet.

Daarna gaat alles naar Markdown, een eenvoudig tekstformaat met een paar tekens voor kopjes, lijstjes en vet. Eenvoudige berichten gaan meestal goed. Pagina's die met een page builder zijn gemaakt, zoals Elementor, Divi of WPBakery, komen eruit als een kluwen van HTML en shortcodes: code tussen blokhaken die alleen die plugin begrijpt. Die moeten worden opgeschoond.

Dat omzetten en opschonen laat ik grotendeels door een codeer-agent doen: honderden pagina's tegelijk, met de rommel eruit. Daarna loop ik het resultaat na, want een agent die kopjes verwisselt of een tabel half overneemt, merk je pas als je kijkt.

Waar het misgaat: afbeeldingen die hun alt-tekst kwijtraken, interne links die nog naar oude adressen wijzen, SEO-titels die niet op de juiste plek terechtkomen, en tabellen of opsommingen die half overkomen. Vóór alles komt daarom een volledige back-up van de WordPress-site, met bestanden en database, die bewaard blijft tot lang na de livegang.

Stap 3: contentmodel kiezen en opruimen

Nu wordt bepaald hoe je inhoud straks is opgebouwd. Een contentmodel beschrijft welke soorten inhoud je hebt en welke velden elk soort heeft. Een vacature heeft bijvoorbeeld een titel, een locatie, uren, een tekst en een sluitdatum. Hoe zo'n model in elkaar zit, lees je in contentmodel. De bestandsformaten die daarbij horen, staan in Markdown, YAML en JSON.

Een voorbeeld van wat zo'n model oplevert: krijgt elke vestiging één vaste plek voor adres, telefoon en openingstijden, dan lezen alle pagina's ze daaruit. Een gewijzigde openingstijd klopt dan meteen overal, terwijl je hem in een oude WordPress-site vaak op meerdere pagina's apart moest aanpassen.

Deze stap is ook het moment om op te ruimen. Niet alles hoeft mee. Per pagina valt de keuze: houden, samenvoegen of weg. Verouderde nieuwsberichten, dubbele pagina's en pagina's die niemand bezoekt, kunnen vervallen.

Waar het misgaat: pagina's verdwijnen zonder dat iemand noteert waar hun adres naartoe moet verwijzen. Of het contentmodel is te krap, zodat elke nieuwe soort inhoud later een verbouwing wordt.

Stap 4: ontwerp en bouw

Met het contentmodel als basis komt het ontwerp, en daarna een sjabloon per soort inhoud: één voor gewone pagina's, één voor vacatures, één voor nieuwsberichten. De nieuwe site bouw ik als statische site met Eleventy, meestal op Netlify. Wat in WordPress een slider- of menuplugin deed, wordt meestal een paar regels eigen JavaScript in plaats van een zwaar pakket.

Afspraken over techniek, huisstijl, toegankelijkheid en snelheid liggen vast voordat de eerste pagina wordt gebouwd, zodat ze er niet achteraf in moeten. De nieuwe site bekijk je eerst op een voorbeeldadres, terwijl je oude WordPress-site gewoon online blijft. Pas met jouw akkoord volgt de livegang.

Stap 5: formulieren, zoeken en koppelingen vervangen

Dit is de stap die het vaakst wordt onderschat. Alles wat een plugin op de server deed, moet een nieuwe plek krijgen.

  • Contactformulier. Een serverfunctie, een stukje code dat bij de hosting draait zodra iemand verzendt, verwerkt het formulier en stuurt een mail of slaat de inzending op. Daar hoort spambeveiliging bij, en een mail die ook echt aankomt in plaats van in een spamfilter.
  • Formulieren met gevoelige gegevens. Gaat het om bijvoorbeeld medische of financiële gegevens, dan is het verstandig dat het formulier de inhoud al in de browser versleutelt, zodat alleen de ontvanger hem kan lezen. Scripts van andere partijen horen op zo'n pagina niet thuis. Wat daar allemaal bij komt kijken, staat in gevoelige gegevens via je websiteformulier.
  • Zoeken. Een zoekindex die bij elke build wordt gemaakt, of bij een kleine site gewoon een goed menu.
  • Nieuwsbrief, afspraken en reviews. Meestal via een formulier of koppeling van de aanbieder zelf. Elke koppeling haalt scripts van een andere partij binnen, en die horen niet op elke pagina.
  • Statistieken. Opnieuw inrichten, zo dat er niets wordt gemeten voordat de bezoeker in de cookiemelding toestemming geeft. De instellingen uit een WordPress-plugin gaan niet vanzelf mee.

Elk formulier test ik met een echte inzending voordat de site live gaat.

Stap 6: doorverwijzingen en de livegang

Elk adres van de oude site moet naar de juiste nieuwe pagina verwijzen, met een permanente doorverwijzing. WordPress heeft daarbij een paar eigen patronen die vaak worden vergeten: adressen met een datum erin, adressen als ?p=123, categorie- en tagpagina's, auteurspagina's, en pdf's in wp-content/uploads waar andere sites naar linken. Voor een tandartspraktijk met twee locaties, waar twee oude sites in één nieuwe opgingen, kreeg elk van de meer dan 120 oude adressen een passende bestemming.

Hoe een volledig redirectplan eruitziet, staat in website migreren zonder SEO-verlies. Gaan er, zoals daar, twee sites samen, lees dan ook twee websites samenvoegen tot één.

Voor de livegang zelf leg ik eerst de bestaande DNS-instellingen vast, de instellingen die bepalen waar je domein en je mail naartoe wijzen. Daarna zoek ik uit hoe de mail op het domein loopt. Bij de tandartspraktijk deed ik dat voor de oude domeinen, voordat er iets werd omgezet. Pas dan gaat het domein over naar de nieuwe site.

Waar het misgaat: een vergeten doorverwijzing kost je de plek in Google die die pagina had opgebouwd. En een DNS-record dat bij het omzetten verdwijnt, kan je mail laten uitvallen.

Stap 7: nalopen na de livegang

Na de livegang is het werk niet af. Voor de vindbaarheid geldt het schema voor de eerste vier weken uit het migratieartikel van stap 6: nieuwe foutpagina's, indexering en posities. Daarnaast heeft een overstap van WordPress een paar eigen controlepunten. Dit is wat ik controleer:

Controle Waarom
Elk formulier opnieuw testen op de live site Live kan net anders werken dan in de voorbeeldversie, bijvoorbeeld door instellingen die alleen op de live site staan
Steekproef van typische WordPress-adressen, zoals ?p=123 en adressen met een datum Juist die patronen worden vaak vergeten
Zoekfunctie en andere vervangen plugins Ze draaien nu op een andere plek dan eerst
Mail versturen en ontvangen op je domein Een fout in de DNS merk je vaak pas aan je mail
Meting start pas na toestemming Te controleren met een schone browser
Oude hosting en licenties pas na een paar weken opzeggen Zo kun je terug als er iets ontbreekt

Conclusie: een overstap naar headless win je met keuzes, niet met de export

Van WordPress naar headless overstappen is meer dan een export. De export is het makkelijke deel. Het werk zit in de inventaris, in het opruimen van je inhoud, in een contentmodel dat klopt, in het vervangen van alles wat plugins voor je deden, in een doorverwijzing voor elk oud adres en in een livegang waarbij je mail en metingen blijven werken. Op elk van die plekken kan het stilletjes misgaan, en dat merk je vaak pas weken later.

Voor jou betekent dat: zie een overstap als een project, met iemand die het van begin tot eind overziet. Dat doe ik voor je, op de manier uit dit artikel: van de eerste inventaris tot de controle in de weken na de livegang. Na de overstap ben ik je vaste beheerder, en hoef jij nergens meer in te loggen.

Het grootste bezwaar tegen een site met één vaste beheerder is de vraag wat er gebeurt als die uitvalt. Dat behandel ik in het laatste deel van deze reeks: wat als je beheerder uitvalt. Maatwerk websites bouw ik vanaf € 3.500. Wil je weten wat een website bij mij kost? Download de prijslijst.

Veelgestelde vragen

Hoe exporteer ik mijn WordPress-website?

WordPress heeft een ingebouwde export onder Tools en dan Exporteren. Die levert een XML-bestand met je berichten, pagina's, eigen berichttypes, reacties, eigen velden, categorieën, tags en gebruikers. De afbeeldingen zitten er niet in, alleen verwijzingen ernaar; de bestanden staan op de server in de map wp-content/uploads. Een andere route is de REST API van WordPress. Reken er wel op dat zo'n export pas het begin is. Opmaak uit een page builder, instellingen van plugins, formulieren en doorverwijzingen komen er niet bruikbaar uit. Maak daarnaast altijd een volledige back-up van bestanden en database.

Kan ik van WordPress naar Astro of Eleventy overstappen?

Ja. Beide zijn generatoren die van bestanden een snelle, kant-en-klare website bouwen. De inhoud wordt omgezet naar Markdown-bestanden, een eenvoudig tekstformaat, en de vormgeving wordt opnieuw gebouwd in sjablonen. Ik bouw maatwerksites met Eleventy, dat pagina's als gewone HTML oplevert. Astro is ook een goede keuze, zeker bij veel interactieve onderdelen. Voor jou als ondernemer maakt de keuze minder uit dan hoe goed de inhoud wordt overgezet en wie de site daarna bijhoudt.

Wat gebeurt er met mijn plugins als ik WordPress verlaat?

Die verdwijnen. Een headless site heeft geen plugins zoals WordPress die kent. Per plugin wordt bekeken wat hij voor bezoekers doet en of dat nog nodig is. Een formulierenplugin wordt een serverfunctie of formulierdienst, een SEO-plugin wordt een paar velden bij elke pagina, een plugin voor doorverwijzingen wordt een bestand bij je host. Veel plugins blijken overbodig, zoals beveiligings- en cacheplugins. Die zijn bij een statische site niet meer nodig. Hun licenties kun je na de overstap opzeggen.

Moet ik mijn oude WordPress-site meteen opzeggen na de overstap?

Nee. Houd een volledige back-up van de oude site, met bestanden en database, ook lang na de livegang. Laat de oude hosting nog een paar weken doorlopen, tot zeker is dat alles werkt: formulieren, doorverwijzingen, mail en metingen. Let vooral op je mail. Loopt die via dezelfde hostingpartij, dan moet die eerst ergens anders geregeld zijn voordat je opzegt. Je domeinnaam zeg je natuurlijk niet op, die verhuist mee naar de nieuwe site. Licenties van premium plugins kun je opzeggen zodra je ze niet meer gebruikt.

Kan ik zelf van WordPress naar headless overstappen?

Bij een kleine site met een paar pagina's kan het, als je met code, een generator en een host overweg kunt. Wat er meestal misgaat, zie je pas later: oude adressen zonder doorverwijzing die hun plek in Google verliezen, een formulier dat geen mail meer verstuurt, metingen die starten zonder toestemming of mail op je domein die uitvalt na het omzetten van de DNS. Reken naast de bouwtijd op het uitzoekwerk als iets niet werkt. Bij mij zit de hele overstap in het project, van de inventaris tot het nalopen na de livegang.

Benieuwd hoe ik dit in de praktijk aanpak?

Het pitchdeck laat de hele werkwijze zien.

Geschreven door

Marketing freelancer uit 's-Hertogenbosch. Volg op LinkedIn (opent in een nieuw tabblad)