Headless WordPress: WordPress als beheer, een snelle site ervoor
In dit artikel
Deel 16 van 20uit de reeks Headless website met een vaste beheerder
Headless WordPress betekent dat je je inhoud blijft beheren in het vertrouwde WordPress-dashboard, terwijl de website die bezoekers zien apart wordt gebouwd en de inhoud via een koppeling ophaalt. Je team houdt de bekende editor en de voorkant kan snel en vrij worden vormgegeven. De prijs: twee systemen om te onderhouden, plugins die aan de voorkant niets meer doen en een voorbeeldweergave die apart moet worden gebouwd. Ik raad het alleen aan bij een vaste redactie in WordPress, zelden voor een gewone bedrijfssite.
Wat is headless WordPress?
Een gewone WordPress-site doet twee dingen tegelijk. Je beheert er de inhoud in, en WordPress maakt met een thema van die inhoud de pagina's die bezoekers zien. Bij headless WordPress knip je die twee los. WordPress blijft de plek waar je teksten schrijft en foto's uploadt. De voorkant, de website zelf, wordt apart gebouwd en haalt de inhoud bij WordPress op.
Dat ophalen gaat via een API, een vaste koppeling waarmee systemen gegevens uitwisselen. Wat zo'n koppeling precies doet, staat in het artikel over API-koppelingen. WordPress heeft er standaard een ingebouwd, de REST API. Een overzicht van je berichten staat bijvoorbeeld op jouwdomein.nl/wp-json/wp/v2/posts. Veel bouwers gebruiken daarnaast de gratis plugin WPGraphQL, waarmee de voorkant precies kan vragen welke velden hij nodig heeft.
De voorkant wordt gebouwd met wat bij het project past, zoals Next.js, Astro of een static site generator als Eleventy. Die kan de pagina's vooraf als kant-en-klare HTML bouwen of per bezoek op een server maken. Wat dat verschil betekent voor snelheid en Google, staat in SSR, CSR of SSG. Het algemene idee van een headless opzet staat in wat is een headless CMS.
Zo werkt het in de praktijk
Een voorbeeld van wat er gebeurt als een redacteur een bericht publiceert, bij een voorkant die vooraf wordt gebouwd:
| Stap | Waar | Wat er gebeurt |
|---|---|---|
| 1 | WordPress | De redacteur schrijft een bericht en klikt op Publiceren |
| 2 | WordPress | Een plugin of een stukje code stuurt een seintje naar de hosting van de voorkant |
| 3 | Hosting voorkant | De site wordt opnieuw gebouwd en haalt de nieuwe inhoud op via de API |
| 4 | Hosting voorkant | De nieuwe versie gaat live |
| 5 | Bezoeker | Ziet de snelle voorkant en komt WordPress nergens tegen |
Dat seintje in stap 2 heet een webhook: een automatisch bericht van het ene systeem aan het andere dat er iets is gebeurd. Hoe zo'n seintje werkt en waar het misgaat, staat in wat is een webhook. WordPress stuurt zo'n seintje niet uit zichzelf, dus de bouwer moet het inrichten.
Bij een voorkant die vooraf wordt gebouwd, zit er dus even tijd tussen Publiceren en live: de bouwtijd. Bij een voorkant die per bezoek op een server wordt gemaakt, is een wijziging direct zichtbaar, maar dan doet die server bij elk bezoek werk en vraagt hij elke keer gegevens op bij WordPress.
Het WordPress-deel staat meestal op een eigen adres, zoals beheer.jouwdomein.nl. Het is niet bedoeld voor bezoekers en hoort niet in Google te verschijnen. Ook dat moet de bouwer afschermen. Anders kan Google dezelfde tekst op twee adressen vinden: op je site en op het beheeradres.
De voordelen van headless WordPress
- Je team houdt de bekende editor. Redacteuren die al jaren met WordPress werken, hoeven niets nieuws te leren. Dat is het sterkste argument, en vaak het argument dat de doorslag geeft.
- Een snelle voorkant. De voorkant hoeft geen thema met tientallen plugins te laden. Een vooraf gebouwde site met schone HTML is licht. Een garantie is het niet: ook een losse voorkant kan zwaar en traag worden gebouwd.
- Vrijheid in vormgeving. Je zit niet vast aan wat een thema of page builder toelaat.
- Minder om aan te vallen aan de voorkant. Bezoekers komen niet op de WordPress-installatie, en het beheer kan worden afgeschermd. WordPress zelf moet wel veilig en bijgewerkt blijven.
- Inhoud op meer plekken. Dezelfde berichten kunnen naar de website, een app of een scherm in de winkel.
De nadelen: twee systemen en plugins die niet meer meedoen
Twee systemen onderhouden
WordPress verdwijnt niet. WordPress zelf, de plugins en PHP hebben nog steeds updates nodig, en de beveiliging vraagt nog steeds aandacht. Daarnaast heb je een tweede systeem, de voorkant, met eigen pakketten en eigen updates. Dat is twee keer onderhoud, vaak door twee soorten specialisten: iemand die WordPress kent en iemand die de voorkant kent.
Verschijnt een bericht niet, dan is de eerste vraag: ligt het aan WordPress, aan de koppeling of aan de voorkant? Met twee partijen wijzen die snel naar elkaar. In mijn opzet is er één aanspreekpunt: ik, als vaste beheerder, met een vaste vervanger voor als ik zelf niet kan. Ook daarom adviseer ik een opzet met twee systemen alleen als de winst duidelijk is.
Plugins aan de voorkant doen niets meer
Alles wat een plugin op de pagina laat zien, loopt via het thema. Zonder thema verdwijnt het. Dat raakt de plugins waar veel WordPress-sites op leunen. Voordat ik een headless opzet zou adviseren, zet ik daarom eerst alle plugins op een rij met wat elk ervan aan de voorkant doet. Die lijst laat vaak al zien hoeveel er opnieuw moet worden gebouwd.
- Formulieren. Een formulierplugin toont zijn formulier via het thema. Op een losse voorkant moet het formulier opnieuw worden gebouwd, en de inzending gaat via de API van de plugin of een eigen serverfunctie.
- SEO-plugins. Yoast SEO bewaart titels en beschrijvingen gewoon en geeft ze via de REST API mee aan de voorkant. Die moet ze wel zelf in de pagina zetten. Sitemaps, doorverwijzingen en structured data moet de bouwer controleren. Gaat dit mis, dan zie je het pas weken later in Google, aan pagina's met dezelfde titel of oude adressen die nergens meer heen leiden.
- Page builders. Een pagina die met Elementor of een andere page builder is opgemaakt, bestaat uit opmaak die alleen binnen WordPress werkt. Aan de voorkant heb je er weinig aan. Wie met de standaard blokeditor werkt, heeft een kleinere overstap. Het verschil tussen die twee lees je in Elementor vs Gutenberg.
- Snelheids- en cacheplugins. Die zijn aan de voorkant overbodig, want de nieuwe site regelt dat zelf.
Voorbeeldweergave
De knop Voorbeeld in WordPress laat standaard de pagina zien in het WordPress-thema, niet op je nieuwe voorkant. Concepten zijn bovendien niet openbaar via de API. Wil een redacteur een concept zien zoals het live komt, dan moet de bouwer een aparte voorbeeldroute maken met een beveiligde toegang. Faust.js, een gereedschapskist van WP Engine voor headless WordPress met Next.js, heeft daar een oplossing voor. Het blijft extra werk dat in een offerte makkelijk wordt vergeten.
Dubbele hosting
WordPress heeft hosting nodig met PHP en een database. De voorkant draait ergens anders. Dat zijn twee rekeningen, twee plekken waar iets mis kan gaan, en een koppeling ertussen die moet blijven werken.
Wat blijft werken en wat niet
| Onderdeel | Gewone WordPress-site | Headless WordPress |
|---|---|---|
| Berichten en pagina's schrijven | Blokeditor | Blokeditor, ongewijzigd |
| Opmaak van blokken | Het thema regelt het | De voorkant moet elk bloktype zelf opmaken |
| Formulieren | Plugin | Opnieuw bouwen aan de voorkant |
| SEO-titels en beschrijvingen | Plugin zet ze in de pagina | Plugin bewaart ze, de voorkant zet ze in de pagina |
| Page builder | Werkt | Werkt niet aan de voorkant |
| Zoeken op de site | Ingebouwd | Opnieuw bouwen aan de voorkant |
| Doorverwijzingen | Plugin | Regelen bij de hosting van de voorkant |
| Voorbeeld van een concept | Knop Voorbeeld | Apart te bouwen |
| Webshop met WooCommerce | Plugin | Een groot project op zich |
Die laatste regel verdient een eigen artikel. Een webshop headless maken raakt de winkelwagen, het afrekenen en de betalingen, en dat is van een andere orde dan een blog. Daarover gaat het volgende deel: headless commerce.
Wanneer is headless WordPress zinnig?
Headless WordPress is een oplossing voor een specifiek probleem: je wilt WordPress als beheer houden, maar de voorkant voldoet niet. Het is zinnig als:
- een vaste redactie al jaren in WordPress werkt en die werkwijze moet blijven, met veel inhoud en eigen velden;
- dezelfde inhoud naar meer kanalen gaat, zoals een website en een app;
- de voorkant eisen heeft die een thema niet haalt, in vormgeving of interactie;
- er budget is voor twee systemen en een ontwikkelaar die de voorkant blijvend bijhoudt;
- je in stappen wilt overstappen: eerst een nieuwe voorkant, later eventueel een ander beheersysteem.
Een voorbeeld: een brancheorganisatie met vier redacteuren die al tien jaar nieuws en kennisartikelen in WordPress publiceren, met eigen velden voor auteurs en thema's. De site is traag en het thema is niet meer aan te passen zonder dat er iets anders breekt. Een nieuwe voorkant die de bestaande inhoud via de API ophaalt, lost dat op zonder dat de redactie iets nieuws hoeft te leren. Het WordPress-onderhoud blijft, en er komt iemand bij die de voorkant bijhoudt. Voor zo'n organisatie kan die rekensom kloppen.
Een tweede voorbeeld: een installatiebedrijf met een site van twaalf pagina's die twee keer per jaar verandert. Daar levert een tweede systeem vooral extra onderhoud op, en niemand merkt het verschil in de editor.
Wanneer kies je beter iets anders?
Voor de meeste bedrijfssites wegen de nadelen zwaarder dan de voordelen. Twee systemen voor een site van tien pagina's is veel gedoe voor weinig winst. Iets anders past beter als:
- je vooral een snellere site wilt. Een gewone WordPress-site kan vaak flink sneller. Hoe, staat in WordPress website sneller maken.
- je leunt op veel plugins voor formulieren, boekingen of een webshop. Die moeten allemaal opnieuw.
- niemand in je bedrijf aan WordPress gehecht is. Dan is de vraag waarom je het zou houden. Inhoud in bestanden met een vaste beheerder scheelt een heel systeem: er is dan geen WordPress meer om bij te werken, alleen een beheerder die jouw wijzigingen verwerkt. Hoe die overstap verloopt, lees je in van WordPress naar headless. Wil je af en toe zelf iets plaatsen, dan kan er een eenvoudig beheerscherm bovenop die bestanden, zoals beschreven in het vorige deel over het Git-based CMS.
- je zelf veel wilt bewerken, met kant-en-klare uitbreidingen. Dan is een gewone WordPress-site de logische keuze.
Ik bouw zowel gewone WordPress-sites als statische maatwerksites met Eleventy. Een WordPress-website kost bij mij vanaf € 1.500 eenmalig, met onderhoud voor € 50 per maand. Maatwerk websites bouw ik vanaf € 3.500. Loopt een bestaande WordPress-site vast, dan kijk ik eerst of een snellere gewone WordPress-site het probleem oplost, voordat er een tweede systeem bij komt. Welke van de twee bij je past, zet ik op een rij in headless of WordPress.
Conclusie: vertrouwd beheer, maar wel twee systemen
Headless WordPress geeft je redacteuren hun vertrouwde editor en je bezoekers een snelle, vrij vormgegeven voorkant. Daar staat veel tegenover: twee systemen om te onderhouden, formulieren en SEO-gegevens die opnieuw moeten worden aangesloten, een voorbeeldweergave die apart moet worden gebouwd en dubbele hosting. Het loont voor organisaties met een vaste redactie in WordPress en een ontwikkelaar die de voorkant bijhoudt. Voor een gewone bedrijfssite is een snelle WordPress-site of een statische site met een vaste beheerder bijna altijd eenvoudiger.
Voor jou betekent dat: met een opzet van twee systemen leg je het onderhoud voor jaren vast. Ik kijk eerst wie er in je site werkt en welke plugins je nodig hebt, en adviseer dan de eenvoudigste opzet die het werk doet. Twijfel je tussen WordPress en een headless opzet, lees dan headless of WordPress. Wil je weten wat een website bij mij kost, download dan de prijslijst.
Veelgestelde vragen
Werkt Yoast SEO bij headless WordPress?
Gedeeltelijk. Yoast SEO blijft in WordPress gewoon titels, beschrijvingen en andere SEO-gegevens bewaren. Via de REST API geeft Yoast die mee in de velden yoast_head en yoast_head_json, juist bedoeld voor headless sites. Maar de voorkant moet ze zelf in de pagina zetten. Doet de bouwer dat niet, dan heeft elke pagina dezelfde of geen titel in Google. Ook de sitemap, doorverwijzingen en structured data moet de bouwer aan de voorkant controleren, want het WordPress-thema doet dat niet meer.
REST API of WPGraphQL: wat kies je?
De REST API zit standaard in WordPress en is genoeg voor een eenvoudige site met berichten en pagina's. Je krijgt per verzoek een vaste set gegevens terug, vaak meer dan je nodig hebt. WPGraphQL is een gratis plugin waarmee de voorkant precies kan vragen welke velden hij wil, ook van verschillende soorten inhoud in één keer. Dat is prettig bij een grotere site met veel eigen velden. Het is wel een extra plugin die moet worden bijgehouden. Voor de bezoeker maakt de keuze geen verschil.
Is headless WordPress veiliger?
Aan de voorkant wel. Bezoekers komen niet meer op de WordPress-installatie, en het beheer kan op een apart adres staan dat extra wordt afgeschermd, bijvoorbeeld met een tweede inlog. WordPress zelf blijft wel bestaan, met plugins, PHP en een database die updates nodig hebben. Een lek in een plugin blijft dus een risico voor je inhoud en je beheeraccounts. Daarnaast komt er een koppeling bij die goed moet zijn ingesteld, zodat alleen gepubliceerde inhoud openbaar is. Veiliger wordt het alleen als het WordPress-deel net zo goed wordt bijgehouden als nu.
Welke hosting heb je nodig voor headless WordPress?
Twee soorten. WordPress zelf heeft hosting nodig met PHP en een database, net als nu. Die installatie hoeft niet zwaar te zijn, want bezoekers komen er niet. De voorkant draait ergens anders. Is die vooraf gebouwd, dan kan een statische host met een gratis of goedkope laag volstaan. Draait de voorkant op een server die pagina's per bezoek maakt, dan is hosting nodig die daarvoor geschikt is. Je betaalt dus twee rekeningen en er zijn twee plekken die onderhoud vragen.
Benieuwd hoe ik dit in de praktijk aanpak?
Het pitchdeck laat de hele werkwijze zien.
Geschreven door Dennis Boekhout
Marketing freelancer uit 's-Hertogenbosch. Volg op LinkedIn (opent in een nieuw tabblad)
