Momenteel neem ik geen nieuwe klanten aan +31 6 301 963 14 dennis@gouwers.nl
Winkels

E-mailadressen verzamelen in je winkel: aan de kassa, binnen de regels

Bijgewerkt op 11 min leestijd

In dit artikel

E-mailadressen verzamelen in je winkel doe je het best door de klant zelf zijn adres te laten invullen, via een QR-code of een scherm bij de kassa, met een vakje dat niet vooraf is aangevinkt en een bevestiging per mail. Voor reclame per e-mail heb je volgens de Telecommunicatiewet vooraf toestemming nodig, en die moet je volgens de ACM tot vijf jaar na verzending kunnen bewijzen. Bestaande klanten mag je onder voorwaarden mailen over soortgelijke producten. Een adres voor de digitale kassabon is op zichzelf geen inschrijving voor je nieuwsbrief.

Resultaat uit de praktijk +112% dealerbezoek in drie maanden Case Yamaha · Motoren Bekijk de case

E-mailadressen verzamelen in je winkel: de kassa is je drukste formulier

Een webshop krijgt bij elke bestelling vanzelf een e-mailadres. Een winkel krijgt een pinbetaling en een klant die de deur uitloopt. Wie hij was, weet je niet. Kwam hij voor het eerst? Komt hij terug? Je kunt het hem niet vragen, want je hebt niets om hem mee te bereiken.

Toch komt elke klant langs één plek: de kassa. Zoveel mensen als daar op een dag langskomen, ziet het formulier op je website meestal niet. Het lastige is dat het daar snel moet. Er staat een rij, de klant wil weg, en een adres hardop spellen waar drie mensen meeluisteren doet niemand graag.

Dit artikel gaat over dat ene moment: hoe je het vraagt, wat er mag en wat je daarna stuurt. De algemene manieren om een lijst te laten groeien, van wachtlijst tot gratis tool, staan in e-maillijst opbouwen. Waar een klantenlijst past in het grotere geheel, lees je in marketing voor je winkel.

Mag je klanten zomaar mailen? De regels aan de kassa

Het korte antwoord is nee. Drie bronnen bepalen wat er mag.

De Telecommunicatiewet. Artikel 11.7 verbiedt reclame via elektronische berichten, tenzij de verzender kan aantonen dat de ontvanger vooraf toestemming gaf. Het vierde lid maakt een uitzondering voor klanten: adressen die je kreeg bij de verkoop van een product of dienst, mag je gebruiken voor reclame over je eigen gelijksoortige producten. De voorwaarde is dat de klant duidelijk en kosteloos nee kon zeggen op het moment dat je het adres kreeg, en opnieuw bij elk bericht.

De ACM, die toezicht houdt. Volgens haar pagina over spam voorkomen in je reclame moet toestemming bewust zijn gegeven. Vooraf aangevinkte hokjes, druk en algemene voorwaarden tellen niet. De keuze moet duidelijk over reclame gaan, en je moet de toestemming tot vijf jaar na verzending kunnen bewijzen.

De Autoriteit Persoonsgegevens. Op haar pagina over digitale direct marketing staat dezelfde hoofdregel. In een apart antwoord op haar site legt ze uit wie een bestaande klant is: iemand met wie je een koop- of dienstverleningsovereenkomst hebt, die dus echt iets bij je heeft afgenomen. Wie alleen meedeed aan een prijsvraag, een enquête invulde of een account aanmaakte, is geen klant.

Wat betekent dat aan de toonbank?

Situatie Mag je reclame mailen?
De klant vult zelf een formulier in, zet het vakje aan en bevestigt via een mail Ja. Dit is het sterkste bewijs
De klant koopt iets en geeft zijn adres op een scherm waar een duidelijke keuze 'geen aanbiedingen' bij staat Ja, over je eigen soortgelijke producten, met een afmeldlink in elke mail
De klant geeft zijn adres voor de bon, en over reclame is niets gezegd Nee. Alleen de bon
Een medewerker schrijft het adres op een lijst Zwak: je kunt niet laten zien waar de klant ja op zei
Iemand doet mee aan een winactie zonder iets te kopen Alleen met een eigen vakje dat hij zelf aanzet
Je belooft te mailen als een bestelling of reparatie klaar is Alleen dat bericht. Dat is service, geen reclame

De uitzondering voor bestaande klanten heet ook wel soft opt-in. Hoe die precies werkt, en wat het verschil is met een bevestigde inschrijving, heb ik uitgeschreven in double opt-in. Dit is geen juridisch advies. Twijfel je over je eigen situatie, kijk dan bij de ACM of vraag een jurist.

Vijf plekken in de winkel om het adres te vragen

Plek Hoe het werkt Waar je op let
QR-code op de toonbank De klant scant en vult het formulier in op zijn eigen telefoon Zet de reden erbij, niet alleen de code
Scherm of tablet bij de kassa De klant typt zelf, het vakje staat in beeld Zorg dat de volgende klant het vorige adres niet ziet
De digitale kassabon De kassa vraagt een adres voor de bon Bon en nieuwsbrief zijn twee aparte keuzes
Aanmelden voor de klantenkaart Het adres koppelt de kaart aan een persoon Een apart vakje voor nieuws en aanbiedingen
Bestelling, reparatie of apart leggen Je mailt als het binnen is Een extra vakje mag, het servicebericht staat los daarvan

De eerste twee zijn mijn voorkeur, omdat de klant het zelf doet. Dat geeft drie voordelen tegelijk: geen tikfouten, geen adres dat hardop door de winkel gaat, en een vastgelegd moment waarop hij zelf het vakje aanzette.

De QR-code hoeft niet alleen op de toonbank te staan. Hij kan op de bon, op het tasje, in de paskamer of op een kaartje bij een cadeauverpakking. Geef elke plek een eigen code. Dan zie je later welke plek inschrijvingen oplevert.

De klantenkaart is een verhaal apart. Wat zo'n systeem oplevert en welke gegevens je daarbij mag vragen, staat in een spaarsysteem voor je winkel.

De digitale kassabon: bon en nieuwsbrief zijn twee dingen

Biedt je kassa een bon per e-mail, dan krijg je bij een deel van je klanten een adres zonder dat je erom hoeft te vragen. Verleidelijk, maar hier gaat het vaak mis.

Het adres is gegeven voor de bon. De bon mailen is uitvoering van de aankoop. Zet je er een banner met een aanbieding in, of gaat het adres ongemerkt je nieuwsbrieflijst in, dan stuur je reclame aan iemand die daar niet om vroeg.

Er zijn twee nette manieren om het wel te doen:

  1. Een vakje om ja te zeggen. Op het scherm waar de klant zijn adres invult: 'Ja, mail me ook bij nieuwe collecties en avonden in de winkel.' Niet vooraf aangevinkt. Dit is voor de klant het duidelijkst en voor jou het makkelijkst te bewijzen.
  2. Een vakje om nee te zeggen, als je een beroep doet op de uitzondering voor bestaande klanten. Dan staat er: 'We mailen je af en toe over ons assortiment. Liever niet? Vink dit aan.' Je mag dan alleen over soortgelijke producten mailen, en in elke mail staat een afmeldlink.

Wat ik afraad: de bon alleen nog per e-mail geven en dat adres daarna voor reclame gebruiken. De ACM zegt dat toestemming die onder druk is gegeven niet telt. Laat de papieren bon dus een gewone keuze.

Heb je ook een webshop, dan is het e-mailadres de sleutel waarmee je winkelklant en webshopklant aan elkaar koppelt. Hoe dat werkt, lees je in winkel en webshop combineren.

Wat zeg je aan de kassa? Geef een reden, geen nieuwsbrief

'Wil je je inschrijven voor onze nieuwsbrief?' levert een beleefd nee op. Niemand wil een nieuwsbrief. Mensen willen wel iets weten, of ergens als eerste bij zijn.

Zinnen die werken, omdat ze iets concreets beloven:

  • 'Zal ik je een bericht sturen als de nieuwe collectie hangt?'
  • 'We hebben twee keer per jaar een avond voor vaste klanten. Wil je een uitnodiging?'
  • 'Deze is in jouw maat op. Als je hier je adres achterlaat, hoor je het zodra hij binnen is.'

De laatste is de sterkste. De klant heeft er zelf belang bij, en het bericht dat volgt is precies wat hij wilde. Zet daar een vakje bij voor wie ook het andere nieuws wil.

Spreek met je team één zin af en één moment: na het afrekenen, als de pin is gelukt. Niet tijdens het inpakken, niet als er vijf mensen wachten. En wie nee zegt, krijgt de vraag de volgende keer niet opnieuw op dezelfde toon. Een winkel leeft van mensen die graag terugkomen.

Vastleggen: wat je systeem moet onthouden

Toestemming die je niet kunt laten zien, bestaat niet. Bij elk adres wil je terug kunnen vinden:

  • wanneer iemand zich aanmeldde en bevestigde;
  • waar: de kassa, de QR-code op het tasje, de klantenkaart;
  • bij welke tekst: wat stond er bij het vakje;
  • waarvoor: alleen een voorraadbericht, of ook nieuws en aanbiedingen.

Een e-mailtool legt het moment en de bron vast als je per plek een eigen formulier of een eigen label gebruikt. De tekst bij het vakje bewaar je zelf: een schermafbeelding met de datum erbij, en een nieuwe zodra je de tekst aanpast.

Ik zet in de winkel altijd de bevestigingsmail aan. Bij een formulier op een telefoon of tablet is een tikfout snel gemaakt, en zonder bevestiging stuur je mail naar adressen die niet bestaan of van iemand anders zijn. Dat schaadt je bezorging; waarom, staat in nieuwsbrief komt in spam. Laat je medewerker erbij zeggen: 'Je krijgt zo een mailtje, even op de knop klikken.' Dat ene zinnetje voorkomt dat de bevestiging ongelezen blijft staan.

Wat stuur je daarna? Mails die alleen een winkel kan sturen

De eerste mail gaat binnen een minuut de deur uit. De klant staat dan nog bij je in de winkel of loopt net naar buiten. Bedank hem, lever wat je beloofde en zeg wat hij kan verwachten. De opbouw staat in welkomstmail.

Daarna stuur je wat een webshop niet kan sturen:

  • Het is binnen. De nieuwe collectie, het eerste seizoensproduct, de maat die op was.
  • Kom langs. Een koopavond, een workshop, een merk dat een dag in de winkel staat.
  • Uit de winkel. Wat je team zelf draagt of gebruikt, een klant met een mooi verhaal, een kijkje bij de inkoop.

Voor de meeste winkels is één of twee keer per maand genoeg, met een extra mail rond een echt moment, zoals een voorverkoop voor ingeschreven klanten bij een uitverkoop of opruiming. Meer over het ritme lees je in hoe vaak een nieuwsbrief versturen. Vraag bij de aanmelding hooguit één ding extra, zoals 'dames, heren of kinderen'. Daarmee stuur je meteen relevanter, zonder dat het formulier langer voelt.

Een korte update of een laatste plek voor een workshop kan ook via WhatsApp, maar daar vraag je apart toestemming voor. De spelregels staan in WhatsApp marketing.

Meten: komt er iemand door terug naar de winkel?

Een winkelmail is geslaagd als er mensen binnenlopen, niet als hij vaak geopend is. Het openingspercentage is bovendien onbetrouwbaar geworden, zoals ik uitleg in openratio nieuwsbrief.

Dat principe, sturen op bezoek in plaats van op klikken, komt uit mijn werk voor Yamaha. Die case speelt bij motordealers en draait om advertenties, niet om e-mail. De kern is wel dezelfde. Ik hield per dealer winkelbezoeken en route-aanvragen bij en stuurde de campagnes daarop, met 112% meer winkelbezoek binnen drie maanden als uitkomst.

Voor een winkelmail meet ik daarom dit:

  • Klikken op route, openingstijden en reserveren in de mail.
  • 'Laat deze mail zien aan de kassa', bij een uitnodiging of een voorrangsactie. Turven is genoeg.
  • Bonnen op de dag en de dagen na verzending, naast dezelfde weekdag in andere weken.
  • Nieuwe inschrijvingen per plek, zodat je weet welke QR-code werkt.

Hoe je bezoek aan een fysieke locatie verder meetbaar maakt, staat in offline conversies meten.

Waar het misgaat

  • Het adres van de bon belandt stil in de nieuwsbrief. De klant herkent de mail niet en meldt hem als spam.
  • Een schrift op de toonbank. Geen bewijs, veel tikfouten, en iedereen leest de adressen van de vorige klanten mee.
  • Vragen zonder reden. 'Mag ik je e-mailadres?' zonder te zeggen waarvoor.
  • Eén grote lijst. Wie alleen een voorraadbericht wilde, krijgt elke actie.
  • Verzamelen en dan niets sturen. Na een half jaar stilte weet niemand meer dat hij zich aanmeldde.
  • Het oude klantenbestand in één keer aanschrijven om alsnog toestemming te vragen. Zo'n mail kan zelf als ongevraagde reclame gelden. Bouw liever vanaf nu goed op.

Hoe ik dit voor een winkel inricht

Ik begin bij de reden: wat heeft jouw klant eraan om zijn adres te geven? Daarna bouw ik het formulier met de vakjes, de QR-codes per plek, de bevestigingsmail en de welkomstmail. Ik werk daarvoor meestal met MailerLite. Biedt je kassa een digitale bon of een klantenkaart, dan kijk ik of die netjes aan de e-mailtool te koppelen is, zodat de toestemming op één plek staat. En ik schrijf met je de zin die je team aan de kassa gebruikt.

De opzet van e-mailmarketing kost bij mij € 500, één keer. Laat je daarna ook het schrijven en versturen aan mij over, dan begint dat bij € 750 per maand.

Conclusie: laat de klant het zelf invullen

E-mailadressen verzamelen in je winkel werkt als je drie dingen goed doet. Geef een reden die de klant iets oplevert. Laat hem zijn adres zelf invullen, met een vakje dat hij zelf aanzet en een bevestiging per mail, zodat je de toestemming jaren later nog kunt laten zien. En stuur daarna berichten die alleen jouw winkel kan sturen, op een ritme dat je volhoudt.

Dan heb je na een jaar een lijst van mensen die je kennen en die je zonder advertentiekosten kunt bereiken. Wat het kost om dat goed neer te zetten, staat in mijn prijslijst.

Case · Yamaha · Motoren

112% meer bezoek bij de dealer.

Elke Yamaha-dealer kreeg een eigen campagne, met het landelijke merk als basis. Binnen drie maanden: 112% meer winkelbezoek en 34% lagere kosten per bezoek.

  • +112% Winkelbezoeken bij Yamaha-dealers
  • −34% Kosten per winkelbezoek
  • 2.300 → 5.000+ Route-aanvragen naar een dealer per maand
Bekijk de case van Yamaha

Veelgestelde vragen

Mag je klanten zomaar mailen als je hun e-mailadres hebt?

Nee. Reclame per e-mail is volgens artikel 11.7 van de Telecommunicatiewet verboden, behalve als je kunt bewijzen dat de ontvanger er vooraf mee instemde. Er is één uitzondering: bestaande klanten mag je mailen over je eigen soortgelijke producten, als je het adres bij een verkoop kreeg en de klant toen en in elke mail kosteloos nee kon zeggen. Een mail over de bestelling zelf, zoals een bon of een bericht dat iets klaarligt, is geen reclame. Dit is geen juridisch advies.

Hoe verzamel je e-mailadressen in een winkel?

Laat de klant zijn adres zelf invullen, op zijn eigen telefoon via een QR-code of op een scherm bij de kassa. Geef een concrete reden, zoals bericht bij een nieuwe collectie of een uitnodiging voor een avond in de winkel. Zet er een vakje bij dat niet vooraf is aangevinkt en laat het adres bevestigen via een link in een mail. Zo heb je bewijs van de toestemming en geen tikfouten.

Mag ik het e-mailadres van de digitale kassabon gebruiken voor mijn nieuwsbrief?

Niet zonder meer. De klant gaf dat adres om zijn bon te krijgen. Wil je hem ook je nieuwsbrief sturen, dan vraag je daar apart toestemming voor, met een eigen vakje. Voor mail over soortgelijke producten kun je onder voorwaarden een beroep doen op de uitzondering voor bestaande klanten, maar dan moet de klant op het moment dat hij zijn adres gaf duidelijk nee hebben kunnen zeggen.

Is een papieren lijst op de toonbank genoeg als toestemming voor de nieuwsbrief?

Het is zwak bewijs. Je moet volgens de ACM tot vijf jaar na verzending kunnen aantonen dat iemand toestemming gaf, en waarvoor. Een lijst met handgeschreven adressen laat niet zien wat er bij het invullen stond, en bij het overtypen sluipen fouten binnen. Zet liever een QR-code op de toonbank die naar een formulier met bevestigingsmail leidt.

Wat stuur ik naar klanten die zich in de winkel hebben aangemeld?

Eerst een welkomstmail, direct na de aanmelding, met wat je beloofd hebt. Daarna berichten die alleen een winkel kan sturen: de nieuwe collectie hangt, er is een avond in de winkel, een product is weer binnen. Eén of twee keer per maand is voor de meeste winkels genoeg. Stuur alleen als je iets te melden hebt.

Benieuwd hoe ik dit in de praktijk aanpak?

Het pitchdeck laat de hele werkwijze zien.

Geschreven door

Marketing freelancer uit 's-Hertogenbosch. Volg op LinkedIn (opent in een nieuw tabblad)