Tekst verbeteren met AI: laat AI redigeren, niet schrijven

De beste manier om een tekst te verbeteren met AI is de AI niet te laten herschrijven, maar te laten redigeren. Jij schrijft, de AI leest kritisch mee: wat is onduidelijk, wat kan weg, waar haakt een twijfelende klant af en waar ontbreekt bewijs. De AI doet voorstellen, jij beslist wat je overneemt. Zo blijft je eigen stem staan, houd je de inhoud bij jezelf en win je toch tijd.

Tekst verbeteren met AI: twee routes

Wie een tekst wil verbeteren met AI, plakt hem meestal in ChatGPT met de vraag "verbeter deze tekst". Er komt een nette versie terug: vloeiend, foutloos en een stuk langer. Alleen klinkt hij niet meer als jij. En als je goed leest, staan er dingen in die je nooit hebt gezegd.

Er is een andere route. Jij schrijft de tekst, en de AI is de kritische eindredacteur die meeleest. Hij wijst aan wat onduidelijk is, wat weg kan, waar een klant afhaakt en waar bewijs ontbreekt. Jij beslist wat je ermee doet en past de tekst zelf aan.

Dat is het omgekeerde van wat in AI-tekst menselijk maken staat. Daar schrijft de AI en redigeer jij. Hier schrijf jij en redigeert de AI. Beide werken, maar voor teksten waar je stem en je inhoud het verschil maken, zoals je dienstpagina's, je nieuwsbrief en je LinkedIn-posts, raad ik deze route aan. De inhoud blijft bij jou, en je wint toch tijd.

Waarom 'verbeter deze tekst' je tekst vaak slechter maakt

Een taalmodel heeft een sterke neiging tot het gemiddelde. Vraag je het om te verbeteren, dan doet het wat een gemiddelde tekst doet:

• Het maakt je tekst gladder. Je scherpe zinnen worden afgerond, je eigen woorden worden vervangen door gangbare.
• Het maakt je tekst langer. Een inleiding erbij, een samenvatting erachter, een paar bijvoeglijke naamwoorden ertussen.
• Het voegt claims toe. "Ervaren", "persoonlijk", "op maat". Soms zelfs beloftes die je niet waarmaakt.
• Het verandert soms de inhoud. Een voorwaarde valt weg, een getal wordt afgerond, een nuance verdwijnt.

Het resultaat lijkt op de tekst van je concurrent, die dezelfde vraag aan dezelfde tool stelde. Dat is precies wat je niet wilt.

De vaste regel: AI stelt voor, jij beslist

Begin elke redactieronde met dezelfde basisprompt. Zet hem in een project of in je eigen instructies, zodat je hem niet elke keer hoeft te typen.

Je bent een kritische eindredacteur. Herschrijf mijn tekst niet. Geef een genummerde lijst van maximaal 10 punten, het belangrijkste eerst. Noem per punt de zin waar het om gaat, wat er mis is, en een voorstel van maximaal één zin. Voeg geen feiten, cijfers of beloftes toe. Mijn doelgroep is [doelgroep] en het doel van deze tekst is [doel].

Drie dingen maken deze prompt sterk. Je verbiedt het herschrijven, dus je krijgt feedback in plaats van een nieuwe tekst. Je beperkt het aantal punten, dus je krijgt de belangrijkste in plaats van twintig kleinigheden. En je noemt doelgroep en doel, zodat de AI weet waartegen hij je tekst moet beoordelen.

Stel daarna één redactievraag per ronde. Eén vraag tegelijk geeft scherpere feedback dan alles in één keer.

Zes redactievragen die je tekst echt beter maken

1. Lees als een twijfelende klant

Lees deze tekst als een klant uit [doelgroep] die twijfelt of hij contact opneemt. Waar haak je af? Welke vragen blijven onbeantwoord? Welke beweringen geloof je niet zonder bewijs?

Dit is de belangrijkste vraag, want een tekst is pas goed als hij twijfel wegneemt. Hoe je dat verder aanpakt op je website, lees je in zo overtuig je een websitebezoeker.

2. Wat is onduidelijk?

Welke zinnen zijn onduidelijk voor iemand die niet in mijn vak werkt? Denk aan vakjargon, lange zinnen, vage woorden en zinnen die op twee manieren te lezen zijn.

3. Wat kan weg?

Welke zinnen of alinea's kunnen weg zonder dat de lezer iets mist? Markeer ze. Schrap niets zelf.

Laat de AI markeren, niet schrappen. Soms staat er een zin die overbodig lijkt maar voor jouw klant net het verschil maakt. Dat weet jij, de AI niet.

4. Waar ontbreekt bewijs?

Welke beweringen in deze tekst zou een lezer willen onderbouwd zien met een voorbeeld, een cijfer, een klantervaring of een werkwijze? Noem alleen waar het ontbreekt. Vul het niet zelf in.

Die laatste zin is belangrijk. Een AI die bewijs gaat aanvullen, verzint het. Het bewijs komt van jou: een echt project, een echte review, een echte werkwijze. Hoe je AI-teksten verder op feiten controleert, lees je in AI-hallucinaties.

5. Klopt de opbouw?

Staat het belangrijkste vooraan? Heeft elke alinea één boodschap? Is duidelijk wat de lezer na het lezen moet doen? Geef per punt wat beter kan, zonder de tekst te herschrijven.

6. Klinkt het als ons?

Hieronder staan drie teksten die goed bij ons merk passen, en onze afspraken over toon. Beoordeel of de nieuwe tekst daarbij past. Noem de zinnen die afwijken en waarom.

Deze vraag werkt alleen als je je toon hebt vastgelegd. Heb je dat nog niet, lees dan eerst tone of voice vastleggen.

Spelling en grammatica: de laatste stap, niet de eerste

Veel mensen die zoeken op "tekst verbeteren met AI" bedoelen spelling en grammatica. Daar is AI goed in. Maar doe het als laatste stap, als de inhoud staat. Anders verbeter je zinnen die je daarna toch schrapt.

Controleer deze tekst alleen op spelling, grammatica en interpunctie volgens de Nederlandse spelling. Geef een lijst met de oorspronkelijke zin en de correctie. Verander niets aan woordkeus, toon of opbouw.

Let op een paar dingen die AI-tools in het Nederlands geregeld missen of juist toevoegen: Engelse woorden en zinsconstructies die erin sluipen, Vlaamse woorden in een Nederlandse tekst, en hoofdletters in kopjes op zijn Engels. Twijfel je over een woord, check het in de Woordenlijst. Voor simpele tikfouten volstaat de spellingcontrole in Word of Google Docs ook.

Voorbeeld: een dienstpagina door de redactievragen

Een verzonnen voorbeeld, om te laten zien hoe het werkt. Stel: een installateur heeft deze alinea op zijn pagina over warmtepompen staan.

Wij zijn een ervaren en betrouwbaar installatiebedrijf dat al jarenlang actief is in de regio. Onze vakkundige monteurs zorgen voor een zorgeloze installatie van uw warmtepomp. Wij denken graag met u mee over de beste oplossing voor uw situatie, zodat u kunt genieten van een comfortabel en duurzaam huis.

De feedback op vraag 1 en 4 zou er ongeveer zo uit kunnen zien:

1. "Ervaren en betrouwbaar" zegt elke installateur. Wat maakt jullie anders? Het ontbreekt.
2. "Al jarenlang actief": hoe lang, en hoeveel warmtepompen? Een concreet getal geeft vertrouwen.
3. "Zorgeloze installatie": wat betekent dat? Wie regelt de subsidie, hoe lang duurt het, wat als er iets misgaat?
4. De klant weet na het lezen niet wat het kost of wat de eerste stap is.

Wat de installateur ermee doet, is zijn werk. Hij schrijft het zelf opnieuw, met wat alleen hij weet:

Sinds 2012 installeerden we ruim 400 warmtepompen in de regio Den Bosch. U krijgt vooraf een vaste prijs, wij regelen de subsidieaanvraag, en de installatie duurt meestal twee dagen. Begin met een gratis opname bij u thuis: dan weet u binnen een week wat het kost.

De cijfers in deze versie zijn net zo verzonnen als het bedrijf. Het punt is: de AI heeft geen woord geschreven, maar de tekst is wel veel beter geworden. En hij klinkt nog steeds als de installateur.

Per tekstsoort: waar je extra op let

• Websitepagina's: begin met vraag 1 en 4. Een pagina die geen twijfel wegneemt, levert niets op, hoe mooi de zinnen ook zijn. Wil je de tekst liever laten schrijven, of weten hoe je een schrijver goed briefet, lees dan website teksten laten schrijven.
• Nieuwsbrieven: vraag 3 en 5. Korter en met één duidelijke actie. Laat de AI ook kritisch naar je onderwerpregel kijken, maar laat een test beslissen welke wint; hoe, staat in onderwerpregel nieuwsbrief.
• LinkedIn-posts: vraag 2 en 6. Klinkt het als jij, en snapt iemand buiten je vak het in de eerste twee regels?
• Offertes: vraag 1 en 2. Lees als de klant die drie offertes naast elkaar legt. En controleer zelf elk bedrag; dat laat je nooit aan een AI over.

Werk je met teksten van of over klanten, zoals een offerte met namen of een casus die nog niet openbaar is, plak die dan niet in een persoonlijk account. Hoe je dat veilig regelt, lees je in Is ChatGPT AVG-proof?.

Conclusie: jouw tekst, maar dan scherper

Tekst verbeteren met AI werkt het best als de AI niet schrijft maar redigeert. Jij levert de inhoud, de ervaring en de toon. De AI leest kritisch mee met vaste vragen: lees als een twijfelende klant, wat is onduidelijk, wat kan weg, waar ontbreekt bewijs, klopt de opbouw en klinkt het als ons. Spelling komt als laatste.

Zo win je tijd zonder dat je tekst gaat lijken op die van iedereen. Wil je het hele proces van briefing tot controle op een rij, lees dan content maken met AI. Wil je weten wat het kost als ik je website of marketing voor je uitvoer? Download dan de prijslijst.