Is ChatGPT AVG-proof? Zo gebruik je AI zonder datalek

ChatGPT is niet vanzelf AVG-proof, en geen enkele AI-tool is dat. Met een zakelijk abonnement, een verwerkersovereenkomst en de juiste instellingen kun je het wel zo inrichten dat je aan de AVG kunt voldoen. Met een persoonlijk account en klantgegevens loop je het risico op een datalek, waarvoor jij verantwoordelijk bent. Gaat het toch mis, dan beoordeel je het risico en meld je het lek zo nodig binnen 72 uur bij de Autoriteit Persoonsgegevens.

Is ChatGPT AVG-proof? Het eerlijke antwoord

Op de vraag "is ChatGPT AVG-proof" is het eerlijke antwoord kort: geen enkele tool is AVG-proof. De AVG gaat over wat jij met persoonsgegevens doet. Een tool kan zo zijn ingericht dat je je aan de regels kunt houden, maar of je dat ook doet, hangt af van welk account je gebruikt, welke afspraken je hebt en wat je team erin plakt.

Twee artikelen hebben de basis al. In ChatGPT, Claude of Gemini lees je welke assistent bij je bedrijf past en wat de abonnementen kosten. In AI-beleid opstellen staat welke gegevens er nooit in gaan en hoe je dat met je team afspreekt. Dit artikel gaat een laag dieper: de verwerkersovereenkomst, waar je data staat, welke instellingen je aanzet en wat je doet als het toch misgaat.

Een eerlijke kanttekening: ik ben marketeer en webdeveloper, geen jurist. Dit is uitleg om je op weg te helpen, geen juridisch advies voor jouw situatie.

Wat de Autoriteit Persoonsgegevens zegt over AI-chatbots

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) waarschuwt al een tijd voor datalekken via AI-chatbots. Volgens berichtgeving in het Financieele Dagblad van eind 2025 kreeg de AP in 2024 en 2025 tientallen meldingen van zulke lekken, in 2025 meer dan het jaar ervoor. De AP wees vooral op gratis versies, waarbij ingevoerde gegevens kunnen worden opgeslagen en gebruikt om modellen te trainen. Het advies van de AP: leg expliciet vast welke gegevens wel en niet in AI-systemen mogen.

Het bekendste voorbeeld is de gemeente Eindhoven. Uit een steekproef over 23 september tot 23 oktober 2025 bleek dat medewerkers bestanden met persoonsgegevens hadden geüpload naar openbare AI-websites. De gemeente meldde het datalek bij de AP, blokkeerde openbare AI-sites zoals ChatGPT en laat medewerkers sindsdien alleen nog Copilot gebruiken binnen de eigen beveiligde omgeving. Hoeveel gegevens er precies zijn gedeeld, kon de gemeente niet meer vaststellen.

Niemand deed daar iets kwaads. Medewerkers wilden sneller werken. Dat is precies het risico in elk mkb-bedrijf: het gaat niet mis door kwade wil, maar door gemak.

In juli 2026 publiceerde de AP ook een praktisch hulpmiddel voor generatieve AI: een checklist om te beoordelen of je organisatie generatieve AI wil, kan en mag gebruiken. Het eerste advies daarin is nuchter: onderzoek eerst of je de AI kunt gebruiken zonder persoonsgegevens te verwerken. Voor de meeste marketingtaken kan dat gewoon.

Persoonlijk of zakelijk: wie is er verantwoordelijk?

Het belangrijkste verschil zit niet in de prijs, maar in de rol van de aanbieder.

• Persoonlijk account (ChatGPT Free, Go, Plus en Pro, Claude Free, Pro en Max, de Gemini-app met een gewoon Google-account). De aanbieder bepaalt zelf wat er met je gegevens gebeurt, binnen zijn eigen voorwaarden. In AVG-termen is hij dan zelf verwerkingsverantwoordelijke. Er is geen verwerkersovereenkomst. Zet je daar klantgegevens in, dan geef je die aan een partij met wie jij als bedrijf niets hebt afgesproken.
• Zakelijk account (ChatGPT Business of Enterprise, Claude Team of Enterprise, Gemini in Google Workspace, Copilot met een werkaccount van Microsoft 365). De aanbieder is verwerker: hij verwerkt de gegevens in opdracht van jou, volgens een verwerkersovereenkomst. Jij blijft de verwerkingsverantwoordelijke.

Een verwerkersovereenkomst (in het Engels Data Processing Agreement of Data Processing Addendum, DPA) legt vast wat de aanbieder met je gegevens mag doen, hoe hij ze beveiligt, welke subverwerkers hij inschakelt en wat er gebeurt bij een lek. Laat je een dienstverlener persoonsgegevens voor jou verwerken, dan is zo'n overeenkomst verplicht (artikel 28 AVG).

Let op: "betaald" is niet "zakelijk". ChatGPT Plus kost geld, maar blijft een persoonlijk abonnement.

Per tool: verwerkersovereenkomst, training en dataopslag

Dit is het beeld uit de voorwaarden en helppagina's van de aanbieders, stand oktober 2026. Voorwaarden veranderen, dus lees de actuele versie voordat je afsluit.

Twee dingen vallen op. Europese dataopslag is bij de meeste aanbieders iets voor de duurdere abonnementen, en "data in de EU" betekent niet automatisch dat niemand buiten de EU erbij kan. Wil je daar dieper in, lees dan Europees alternatief voor ChatGPT. Werk je in Microsoft 365, dan staat in Microsoft 365 Copilot wat er bij Copilot bij komt kijken, inclusief het advies dat de AP in 2026 gaf over Copilot bij een gemeente.

Zo regel je de verwerkersovereenkomst

1. Kies een zakelijk abonnement voor iedereen die met klant- of personeelsgegevens werkt. Ook als dat maar twee mensen zijn.
2. Zoek de verwerkersovereenkomst op. Bij de meeste aanbieders staat hij bij de juridische voorwaarden of in het trust center, en is hij onderdeel van de zakelijke voorwaarden die je bij het afsluiten accepteert. Soms moet je hem apart aanvragen of ondertekenen.
3. Download hem en bewaar hem met datum bij je administratie. Dan kun je later laten zien wat er gold toen je begon.
4. Bekijk de subverwerkers en de doorgifte. Staat de data buiten de EU, of kunnen subverwerkers buiten de EU erbij? Kijk dan op welke grond dat mag, bijvoorbeeld standaardcontractbepalingen.
5. Neem de tool op in je verwerkingsregister en vermeld hem waar nodig in je privacyverklaring, net als je mailprogramma of je CRM.
6. Zet het in je AI-beleid: welke tool, welk account, welke gegevens. Dan weet iedereen in je team waar hij aan toe is.

Een verwerkersovereenkomst is geen vrijbrief. Ook met een contract mag je alleen gegevens gebruiken die je echt nodig hebt, voor een doel dat past bij waarvoor je ze hebt gekregen. "Vat dit klantgesprek samen" is iets anders dan "maak een profiel van al mijn klanten".

Deze instellingen zet je aan, en deze uit

Ook met een zakelijk account loont het om de instellingen na te lopen. Op een persoonlijk account is het verplichte kost.

Training op je gesprekken

Bij ChatGPT staat onder Instellingen en Gegevensbeheer de optie 'Het model verbeteren voor iedereen'. Zet die uit op een persoonlijk account. Bij Claude kozen gebruikers van Free, Pro en Max sinds de voorwaardenwijziging van Anthropic in 2025 zelf of hun gesprekken voor training mogen worden gebruikt. Wie dat toestaat, gaat akkoord met een bewaartermijn tot vijf jaar in plaats van 30 dagen. Controleer wat je ooit hebt aangeklikt in de privacy-instellingen.

Geheugen

ChatGPT en andere assistenten kunnen dingen onthouden uit eerdere gesprekken. Handig voor je toon en je bedrijfsprofiel, minder handig als er een klantnaam in blijft hangen. Bekijk af en toe wat er is onthouden en verwijder wat er niet hoort.

Tijdelijke chat

Voor een eenmalige vraag gebruik je in ChatGPT een tijdelijke chat. Die komt niet in je geschiedenis en wordt niet voor training gebruikt, al kan OpenAI hem een korte periode bewaren voor misbruikcontrole. Een tijdelijke chat is daarmee nog geen vrijbrief voor klantgegevens.

Gedeelde links

Een gedeeld gesprek kan iedereen met de link openen. In 2025 bleken gedeelde ChatGPT-gesprekken zelfs via Google vindbaar, omdat gebruikers bij het delen een vinkje voor vindbaarheid hadden aangezet. OpenAI haalde die optie weg, maar de les blijft: deel geen gesprekken met bedrijfsinformatie via een link, en ruim oude links op onder Gegevensbeheer.

Koppelingen

Een koppeling met je mailbox of Drive geeft de AI toegang tot veel meer dan één geplakte tekst. Welke rechten je daarmee weggeeft en hoe je ze beperkt, staat in ChatGPT koppelen.

Een medewerker plakte toch klantgegevens: wat nu?

Het gebeurt. Iemand plakt een klantenlijst in een gratis account om hem op te schonen, of uploadt een cv om er een samenvatting van te maken. Volg dan de stappen die de AP beschrijft in Datalek? Dit moet u doen, vertaald naar deze situatie:

1. Overzicht. Welke gegevens, van hoeveel mensen, in welke tool, op welk account, en wanneer? Gaat het om bijzondere gegevens, zoals gezondheid, of om een burgerservicenummer?
2. Beperken. Verwijder het gesprek en de bestanden, wis wat in het geheugen is opgeslagen, zet training uit en verwijder eventuele gedeelde links. Bij een zakelijk account kan de beheerder meekijken. Je kunt de aanbieder vragen de gegevens te verwijderen, maar reken er niet op dat je een bevestiging krijgt.
3. Risico beoordelen. Je moet een datalek melden bij de AP, tenzij het niet waarschijnlijk is dat het een risico oplevert voor de mensen om wie het gaat. Een paar voornamen in een zakelijk account met verwerkersovereenkomst weegt anders dan een klantenlijst met adressen in een gratis account met training aan.
4. Melden binnen 72 uur na ontdekking, als melden nodig is. Bij een hoog risico informeer je ook de mensen zelf.
5. Registreren. Zet het voorval in je interne datalekregister, ook als je besluit niet te melden. Noteer waarom.
6. Leren. Wat maakte het makkelijk om het fout te doen? Vaak is het antwoord: er was geen zakelijk account, of niemand wist wat mocht. Pas je beleid en je accounts daarop aan.

Twijfel je over melden, vraag dan een privacyjurist. Een melding die achteraf niet nodig bleek, is minder erg dan een lek dat je niet meldde.

Checklist: AI gebruiken zonder datalek

• Iedereen die met persoonsgegevens werkt, heeft een zakelijk account.
• De verwerkersovereenkomst is gedownload en bewaard, met datum.
• De tool staat in je verwerkingsregister en waar nodig in je privacyverklaring.
• Op persoonlijke accounts staat training uit en gaan er geen klantgegevens in.
• Je team weet: eerst anoniem maken, dan plakken. "Klant A" werkt net zo goed als een naam.
• Geheugen, gedeelde links en koppelingen worden elk kwartaal nagelopen.
• Er is een aanspreekpunt en iedereen weet dat een fout melden binnen een uur beter is dan verzwijgen.
• Je weet wie je belt als je moet beoordelen of een lek gemeld moet worden.

Gebruik je AI ook voor content die naar buiten gaat, zoals een chatbot of AI-beelden, dan komen daar regels uit de AI Act bij. Die staan in AI Act voor het mkb.

Conclusie: de tool kan veilig zijn, de verantwoordelijkheid blijft van jou

ChatGPT is niet AVG-proof, en Claude, Gemini en Copilot ook niet. Met een zakelijk abonnement, een verwerkersovereenkomst en de juiste instellingen kun je ze wel zo gebruiken dat je je aan de AVG houdt. Het verschil maak je daarna zelf: welke gegevens je erin zet, wat je team weet en hoe snel je handelt als het misgaat.

Begin met de vraag die de AP ook stelt: kan het zonder persoonsgegevens? Voor advertentieteksten, nieuwsbrieven en plannen is het antwoord bijna altijd ja. Leg de afspraken vast in een kort AI-beleid, leer je team ermee werken zoals in AI-training voor bedrijven, en laat het beleid door een jurist meelezen als je met gevoelige gegevens werkt. Wil je zien hoe ik strategie en uitvoering combineer? Download het pitchdeck.