AI-hallucinaties: zo check je feiten voordat je publiceert

Een AI-hallucinatie is een antwoord dat overtuigend klinkt maar niet klopt: een verzonnen bron, een verouderde prijs, een functie die niet bestaat of een verkeerd cijfer. Je voorkomt de meeste fouten in je marketingteksten met een vaste routine. Geef de AI zelf de feiten, laat hem markeren wat hij niet zeker weet, maak een lijst van alle controleerbare claims en check die bij de bron. Wat je publiceert, blijft jouw verantwoordelijkheid.

Wat AI-hallucinaties zijn, en waarom ze niet verdwijnen

Een AI-hallucinatie is een antwoord dat klopt qua toon en vorm, maar niet qua inhoud. Het model voorspelt welke woorden logisch volgen en vult gaten op met iets wat plausibel klinkt. Onderzoekers van OpenAI schreven in 2025 dat de manier waarop modellen worden getraind en getest gokken beloont: een stellig antwoord scoort beter dan "dat weet ik niet".

Nieuwere modellen hallucineren minder, en met een zoekfunctie erbij nog minder. Maar de fouten verdwijnen niet, en ze worden lastiger te herkennen. Een AI-tekst ziet er altijd verzorgd uit. Dat is precies het probleem: niemand twijfelt aan een tekst zonder tikfouten.

In ChatGPT voor ondernemers staat de regel al: controleer alles wat je publiceert. Dit artikel gaat over het hoe. Want "controleer alles" is in de praktijk te vaag om te doen.

Welke fouten je tegenkomt in marketingteksten

Hallucinaties in marketing zijn zelden spectaculair. Het zijn kleine fouten die een lezer gelooft. Dit zijn de zes soorten om op te letten.

1. Verzonnen bronnen en citaten. Een onderzoek dat niet bestaat, een quote die niemand zei, een statistiek zonder herkomst. Dat dit ook grote partijen overkomt, liet Deloitte Australië in 2025 zien: een overheidsrapport van A$ 440.000 bleek niet-bestaande wetenschappelijke bronnen en een verzonnen citaat uit een rechterlijke uitspraak te bevatten. Deloitte leverde een herziene versie en betaalde een deel terug.
2. Verouderde prijzen, regels en data. Een taalmodel kent de wereld tot een bepaald moment. Tarieven, wetgeving en deadlines kunnen sindsdien veranderd zijn, zonder dat de tekst dat laat merken.
3. Functies die niet bestaan. "Zet in Google Ads de optie X aan" of "in MailerLite vind je dit onder Y". Menu's en functienamen veranderen vaak, en een model vult ze aan met wat logisch klinkt.
4. Foute cijfers en berekeningen. Percentages die niet optellen, een korting die verkeerd is uitgerekend, een advertentiekop die volgens de AI 30 tekens is maar er 34 heeft.
5. Claims over je eigen bedrijf. De AI weet niet wat je biedt en vult het aan: "24/7 bereikbaar", "gratis verzending", "gecertificeerd", "al 20 jaar ervaring". Dit is de gevaarlijkste soort, want het klinkt als jouw tekst.
6. Verkeerde namen en details. De verkeerde schrijfwijze van een merk, een plaatsnaam die net niet klopt, een wetsartikel met het verkeerde nummer.

En wie dan verantwoordelijk is? Jij. Air Canada probeerde in 2024 bij een geschil nog te betogen dat zijn chatbot zelf verantwoordelijk was voor wat hij een klant had verteld over een terugbetaling die volgens de regels van de maatschappij niet kon. Het Civil Resolution Tribunal, een geschilleninstantie in de Canadese provincie British Columbia, ging daar niet in mee: het bedrijf is verantwoordelijk voor wat er op zijn website staat, ook als een chatbot het zegt. Een misleidende claim in je advertentie is jouw misleidende claim, wie hem ook schreef.

De controleroutine in vijf stappen

"Lees het nog even door" vangt de fouten die je toevallig ziet. Een routine vangt de fouten die er zitten. Deze vijf stappen zou ik aanhouden voor elke tekst die naar buiten gaat. De verdeling is steeds dezelfde: de AI doet het zoek- en ordenwerk, jij doet het oordeel.

Stap 1: geef de feiten, vraag ze niet

De meeste hallucinaties ontstaan als je de AI iets laat invullen wat hij niet weet. Draai het om: geef je prijslijst, je productinformatie, je voorwaarden en je bronnen mee, en vraag hem alleen daarmee te werken.

Schrijf een productomschrijving van maximaal 120 woorden voor [product]. Gebruik alleen de informatie hieronder. Voeg geen eigenschappen, cijfers, keurmerken of beloftes toe die er niet in staan. Ontbreekt er iets wat een klant zou willen weten, noem dat dan apart onder de tekst. [productinformatie]

Stap 2: laat de AI markeren wat hij niet zeker weet

Een model zegt zelden uit zichzelf dat het twijfelt. Vraag erom.

Zet [CONTROLEREN] achter elke zin met een feit, cijfer, prijs, datum, naam of regel die niet letterlijk in mijn informatie staat. Zet [BRON?] achter elke bewering waarvoor een lezer een bron zou willen zien.

Stap 3: maak een claimlijst

Dit is de stap die het meeste oplevert. Vraag de AI om alle controleerbare beweringen uit de tekst te halen, ook als je de tekst zelf hebt geschreven.

Maak een genummerde lijst van alle controleerbare beweringen in deze tekst: feiten, cijfers, prijzen, datums, namen, citaten, functies van tools en beloftes over mijn bedrijf. Geef per bewering aan of hij in mijn aangeleverde informatie staat. Herschrijf de tekst niet.

Een blog van 1.000 woorden heeft vaak tien tot twintig claims. Die kun je in een kwartier nalopen. De hele tekst opnieuw lezen met de vraag "klopt dit?" kost meer tijd en vangt minder.

Stap 4: controleer bij de primaire bron

Check elke claim bij de bron zelf: de officiële pagina van de aanbieder, de wettekst, de website van de toezichthouder, je eigen prijslijst of administratie. Niet bij een andere AI, en niet bij een blog dat het ook ergens heeft gelezen.

Drie regels daarbij:

• Open elke link. Een link die werkt, is nog geen bron die zegt wat de tekst beweert.
• Zet een datum bij alles wat verandert. "Stand oktober 2026" bij prijzen en functies maakt je tekst eerlijker en makkelijker bij te werken.
• Kun je het niet bevestigen, haal het weg of formuleer het voorzichtiger. Een tekst met een claim minder is beter dan een tekst met een foute claim.

Stap 5: eindlezing door iemand die het vak kent

Spelling en stijl controleren is geen inhoudelijke controle. De laatste lezing doet iemand die weet waar het over gaat: de inkoper bij productteksten, de vakspecialist bij technische of juridische teksten, jij bij beloftes over je eigen dienst. Leg vast wie dat per soort content is; hoe, staat in AI-beleid opstellen.

Die menselijke controle heeft nog een voordeel. Volgens de AI Act hoef je tekst over zaken van algemeen belang niet als AI-tekst te labelen als een mens hem inhoudelijk heeft gecontroleerd en er redactioneel verantwoordelijk voor is. Hoe dat precies zit, lees je in AI Act voor het mkb.

Checklist per tekstsoort

Niet elke tekst vraagt evenveel controle. Een social post over je team is iets anders dan een pagina over je tarieven. Dit zijn per tekstsoort de punten die je in elk geval nakijkt.

Advertenties (Google Ads, Meta, LinkedIn)

• Prijzen, acties en einddatums kloppen met je landingspagina.
• Superlatieven als "de goedkoopste" of "nummer 1" kun je bewijzen, of ze gaan eruit.
• Tekenaantallen zijn echt geteld, niet door de AI geschat.
• Geen beloftes die je niet waarmaakt, zoals een levertijd of garantie.

Meer over advertentieteksten met AI lees je in Google Ads prompts.

Blogs en kennisbankartikelen

• Elk cijfer heeft een bron die je zelf hebt geopend.
• Citaten zijn letterlijk en van de persoon die ze zei.
• Prijzen, functies en regels hebben een datum.
• Externe links werken en zeggen wat de tekst beweert.

Productteksten

• Maten, materialen, gewicht en compatibiliteit komen uit je productdata.
• Keurmerken en certificaten heeft het product echt.
• Geen gezondheids- of milieuclaims die je niet kunt onderbouwen.

Waar je bij productteksten verder op let, staat in productteksten met AI.

Nieuwsbrieven

• Datums, kortingscodes en voorwaarden kloppen.
• Alle links gaan naar de goede pagina.
• Namen van mensen en bedrijven zijn goed gespeld.

Klantcommunicatie en chatbots

• Wat over retour, garantie en levertijd wordt gezegd, komt overeen met je algemene voorwaarden.
• De chatbot verwijst bij twijfel naar een mens in plaats van een antwoord te verzinnen.

Kan AI zijn eigen feiten checken?

Deels. Een tweede AI vragen om fouten te zoeken werkt goed voor rekenfouten, tegenstrijdigheden en zinnen die meer beloven dan de rest van de tekst. Een tool met een zoekfunctie, zoals ChatGPT met zoeken aan of Perplexity, geeft je links waarmee je sneller bij de bron bent.

Lees deze tekst als een kritische redacteur. Welke beweringen zijn onwaarschijnlijk, tegenstrijdig of niet te controleren? Welke cijfers kloppen niet met elkaar? Geef een lijst. Herschrijf niets.

Maar een AI die een andere AI controleert, kan dezelfde fout maken of een verkeerde bron vertrouwen. En een tool die zegt te herkennen of een tekst met AI is geschreven, zegt niets over of hij klopt. Gebruik AI dus om sneller bij de controle te komen, niet om de controle over te nemen.

Conclusie: wat je publiceert, is van jou

AI-hallucinaties zijn geen reden om AI niet te gebruiken, wel een reden om een vaste routine te hebben. Geef de AI de feiten in plaats van ze te vragen, laat hem markeren wat hij niet zeker weet, maak een claimlijst en check die bij de bron. De laatste lezing doet iemand die het vak kent.

Zo blijft de tijdwinst van AI overeind, zonder dat je met een verzonnen bron of een verkeerde prijs naar buiten gaat. Hoe Google kijkt naar AI-content die niet gecontroleerd is, lees je in AI-content en Google. Wil je weten wat het kost als ik je marketing uitvoer? Download dan de prijslijst.