Een goede 404-pagina: verdwaalde bezoekers opvangen
In dit artikel
Een goede 404-pagina zegt in één zin dat de pagina niet bestaat en helpt de bezoeker meteen verder, met een zoekveld en een paar logische links. Even belangrijk is wat je niet ziet: de server moet statuscode 404 meesturen, anders ziet Google een gewone pagina. Ontbrekende pagina's horen ook niet allemaal naar de homepage te gaan. En iemand moet bijhouden welke adressen op de 404-pagina uitkomen, zodat de oorzaak wordt opgelost. Voor de sites die ik maak, regel ik dat in de bouw en houd ik het daarna bij.
Wat is een 404-pagina?
Een 404-pagina is de pagina die je bezoeker ziet als het adres dat hij opvraagt niet bestaat. De server stuurt bij elke pagina een statuscode mee, een getal van drie cijfers dat browsers en zoekmachines vertelt hoe het verzoek is afgelopen. 404 betekent: niet gevonden. Wat 200, 301, 410 en de andere codes betekenen, lees je in HTTP-statuscodes uitgelegd.
Bezoekers komen om allerlei redenen op een 404-pagina terecht:
- een pagina is verwijderd of heeft een nieuw adres gekregen, zonder doorverwijzing;
- iemand heeft een link met een typefout geplaatst;
- een oude nieuwsbrief, advertentie, QR-code of social post verwijst nog naar een adres dat niet meer bestaat;
- de bezoeker typt zelf een adres verkeerd over.
Een paar 404's zijn normaal. Elke site heeft ze, en Google neemt adressen die een 404 geven simpelweg niet op in de zoekresultaten. Je andere pagina's hebben daar geen last van. Het probleem zit vooral bij de bezoeker: die zocht iets en loopt tegen een muur. Een goede 404-pagina is daarom geen foutmelding, maar een wegwijzer.
Het is ook een van die kleine onderdelen waaraan je ziet of een site met zorg is gebouwd. Bij de oplevering kijkt niemand ernaar. Pas als een bezoeker erop belandt, merk je of er iemand over heeft nagedacht.
Wat moet er op een goede 404-pagina?
Wie op je 404-pagina belandt, heeft één vraag: waar moet ik nu heen? Alles op de pagina moet bij die vraag helpen.
| Onderdeel | Waarom | Waar het op aankomt |
|---|---|---|
| Een duidelijke kop | De bezoeker ziet meteen wat er aan de hand is | "Deze pagina bestaat niet (meer)" werkt beter dan "Error 404" |
| Eén korte uitleg | Geruststellen, zonder iemand de schuld te geven | Mogelijke oorzaken noemen: verhuisd, verwijderd of een typefout |
| Een zoekveld | Wie iets specifieks zocht, vindt het alsnog | Zoeken op de hele site, niet alleen op titels |
| Drie tot zes links | De bezoeker kan meteen verder | De belangrijkste diensten of populairste pagina's, niet de hele sitemap |
| Contactgegevens | Sommige mensen willen gewoon iemand spreken | Een telefoonnummer of mailadres is genoeg |
| Het gewone menu en de footer | De bezoeker blijft op een herkenbare site | Dezelfde layout als de rest van de site |
| Een vaste paginatitel | Voor het tabblad, voor schermlezers en om in GA4 te meten | Altijd precies dezelfde titel, zoals "Pagina niet gevonden" |
Wat er niet op hoort: een automatische doorverwijzing na vijf seconden. De bezoeker heeft dan geen tijd om te lezen wat er gebeurt en komt uit op een pagina die hij niet zocht. Ook een grote illustratie die de links naar beneden duwt, helpt niemand. Een grapje mag, zolang de weg verder bovenaan staat.
Welke links erop horen, hangt af van je site. Op een webshop zijn dat de hoofdcategorieën en de klantenservice. Op een dienstensite zijn dat de belangrijkste diensten en de contactpagina. Dat zijn meestal dezelfde keuzes als in een navigatiemenu waarin bezoekers het snel vinden. Op een goed gebouwde site haalt de 404-pagina zijn menu en footer uit hetzelfde sjabloon als de andere pagina's, zodat hij vanzelf meegroeit als het menu verandert.
Let op bij een statische site: die heeft niet vanzelf een zoekfunctie. Een zoekveld op de 404-pagina vraagt dus om een zoekfunctie die al bij de bouw wordt meegenomen.
404-pagina tekst: voorbeelden die werken
De tekst op een 404-pagina is kort, vriendelijk en concreet. Vaktaal als "error", "HTTP" of "server" hoort er niet in. Je bezoeker hoeft niet te weten wat er technisch misging, alleen hoe hij verder komt.
Een voorbeeld voor een dienstverlener:
Deze pagina bestaat niet (meer) Misschien is hij verhuisd, of zit er een typefout in de link. Zoek hieronder wat je nodig hebt, of ga verder naar een van deze pagina's: Diensten · Tarieven · Werkwijze · Contact. Liever even bellen? Dat kan op [telefoonnummer].
Een voorbeeld voor een webshop:
Deze pagina is niet (meer) te vinden Het product is misschien uit het assortiment of verplaatst. Zoek het op naam of artikelnummer, of bekijk de categorieën: [categorie 1] · [categorie 2] · [categorie 3]. Vragen over een bestelling? Kijk bij Klantenservice.
Twee dingen maken het verschil. De tekst geeft de bezoeker nooit de schuld, ook al heeft hij zelf een typefout gemaakt. En de tekst eindigt met een actie, niet met een excuus. Over de kleine teksten die bezoekers op weg helpen, gaat microcopy voor knoppen en foutmeldingen.
De echte 404-statuscode: waarom een soft 404 een probleem is
Wat de bezoeker ziet en wat de server meestuurt, zijn twee verschillende dingen. Je kunt een mooie pagina tonen met "Niet gevonden" erop, terwijl de server statuscode 200 meestuurt: alles in orde. Google noemt dat een soft 404. Google herkent zo'n pagina aan de inhoud en meldt hem in Search Console, maar je laat Google wel eerst een pagina beoordelen die er nooit had mogen zijn. Wat Google precies met statuscodes doet, staat in de documentatie van Google Search Central.
Het werkt ook andersom. Een bestaande pagina met bijna geen inhoud, zoals een categorie zonder producten of een zoekpagina zonder resultaten, kan door Google ook als soft 404 worden aangemerkt. Die pagina verdwijnt dan uit de zoekresultaten, ook al bedoelde je hem anders.
Soft 404's ontstaan meestal op deze plekken:
- sites die pas in de browser worden opgebouwd, waarbij de server voor elk adres dezelfde lege startpagina met code 200 teruggeeft. Het verschil tussen opbouwen op de server en in de browser zie je in SSR, CSR of SSG;
- een CMS of plugin die bij een onbekend adres een zoekpagina toont met code 200;
- een vangnetregel bij de hosting die elk onbekend adres naar de homepage stuurt of herschrijft;
- lege categorie- of tagpagina's die automatisch worden aangemaakt.
Controleren gaat met een adres dat zeker niet bestaat, zoals /bestaat-niet/: de server hoort daar 404 mee te sturen, geen 200. Hoe je die code zichtbaar maakt, staat in HTTP-statuscodes uitgelegd.
Er is nog een valkuil die je pas ziet als je hem kent. De 404-pagina wordt getoond op elk willekeurig adres, ook op een diep adres als /diensten/oud/pagina/. Verwijst de pagina naar zijn stijlbestand of logo met een relatief pad, dan zoekt de browser die bestanden op de verkeerde plek. De bezoeker ziet dan een kale pagina zonder opmaak. Alle verwijzingen op een 404-pagina horen daarom vanaf de hoofdmap van de site te lopen.
Bij de statische sites die ik bouw met Eleventy op Netlify zit dit standaard in de bouw, en ik controleer het bij elke oplevering. Een bestand 404.html in de hoofdmap is genoeg: Netlify toont dat bestand bij elk adres dat niet bestaat, met statuscode 404. Zo werkt het ook op gouwers.nl: een adres dat niet bestaat, geeft een echte 404 met een eigen foutpagina. Bij andere hosts en systemen hangt het af van de instellingen, dus daar loont het om het na te lopen.
Niet alles naar de homepage sturen
Het is verleidelijk: een plugin of regel die elke 404 doorstuurt naar de homepage. Dan ziet niemand meer een foutpagina. Toch is dat een slecht idee. Een bezoeker die op zoek was naar je tarieven, komt op de homepage uit en snapt niet waarom. En Google schrijft in zijn uitleg over verhuizingen dat het veel oude adressen die naar één ongerelateerde pagina leiden, kan behandelen als soft 404.
Een doorverwijzing is alleen zinvol als er een pagina is die over hetzelfde gaat. Zo maak ik per adres de keuze:
| Situatie | Wat ik doe |
|---|---|
| De pagina heeft een nieuw adres | Permanente doorverwijzing (301) naar het nieuwe adres |
| De pagina is opgegaan in een andere pagina over hetzelfde | 301 naar die pagina |
| Een product is vervangen door een opvolger | 301 naar de opvolger |
| Een product is weg, maar de categorie helpt de bezoeker verder | 301 naar de categorie, maar alleen als die echt passend is |
| De pagina is weg en er is niets vergelijkbaars | Een 404 laten geven, met een goede 404-pagina |
| Een veelgebruikte link bevat een typefout | 301 naar het juiste adres |
Een voorbeeld uit mijn eigen werk. Een tandartspraktijk met twee locaties had twee oude sites, die nu samen één nieuwe site vormen. Ruim 120 oude adressen verwijzen daar door naar de nieuwe pagina die erbij hoort. Wie een oude bladwijzer of link gebruikt, komt zo op de juiste pagina uit in plaats van op een 404. De aanpak van zo'n samenvoeging staat in twee websites samenvoegen tot één. Voor een complete verhuizing van je site is er website migreren zonder SEO-verlies.
404's meten in GA4 en Search Console
Welke 404's ertoe doen, zie je alleen als iemand ze meet. Twee bronnen vullen elkaar aan: GA4 laat zien waar bezoekers op stuiten, Search Console laat zien waar Google op stuit.
Wat GA4 laat zien
Omdat de 404-pagina altijd dezelfde titel heeft, is hij in GA4 terug te vinden in het rapport met pagina's en schermen. Dat vertelt hoe vaak de pagina is bekeken, maar nog niet welke adressen het waren. Daarvoor is een verkenning nodig, een zelf samengestelde tabel in GA4, met het paginapad en de paginaverwijzer: de pagina waar de bezoeker vandaan kwam. Netter is het om de 404-pagina via Tag Manager een eigen gebeurtenis te laten sturen, met het opgevraagde adres erbij. Dan staat de lijst altijd klaar.
Houd er rekening mee dat GA4 alleen bezoekers meet die toestemming geven via je cookiemelding. De aantallen zijn dus te laag, maar het patroon klopt wel. Een goede GA4-inrichting beschrijf ik in GA4 instellen.
Wat Search Console laat zien
In Search Console staan onder Indexeren, Pagina's de redenen waarom adressen niet in Google staan. Twee daarvan zijn hier belangrijk: "Niet gevonden (404)" en "Soft 404". Bij elke reden staan voorbeeldadressen. De eerste lijst is vaak lang en meestal onschuldig. De tweede lijst hoort zo kort mogelijk te zijn, want daar zit iets fout in de techniek of de inhoud. De andere rapporten komen aan bod in Google Search Console uitgelegd.
Zo pak ik de oorzaken aan
Een 404-pagina vangt de bezoeker op, maar de oorzaak los je ergens anders op. Na een grote wijziging en in het gewone beheer werk ik zo:
- Ik maak een lijst van de 404-adressen met de meeste bezoeken in GA4, aangevuld met de voorbeelden uit Search Console.
- Ik zoek per adres de herkomst. De paginaverwijzer in GA4 laat zien waar de bezoeker vandaan kwam.
- Komt de bezoeker van de eigen site? Dan staat er ergens een kapotte interne link. Die repareer ik zelf; een doorverwijzing zou dan een pleister zijn. Waarom goede interne links zo zwaar wegen, leg ik uit in interne links.
- Komt de bezoeker van een andere site? Dan komt er een 301 naar de juiste pagina. Bij een belangrijke link loont het om de eigenaar te vragen hem aan te passen.
- Geen herkomst bekend? Dan gaat het vaak om een oude nieuwsbrief, een QR-code, een bladwijzer of een overgetypt adres. Een 301 is zinvol als er een logische bestemming is.
- Ruis van bots negeer ik. Verzoeken om adressen als /wp-login.php op een site zonder WordPress komen van programma's die naar zwakke plekken zoeken. Daar hoeft niets mee.
- Na elke oplossing test ik of het oude adres nu netjes doorverwijst of een echte 404 geeft.
Voorkomen is nog beter. Een adres verandert nooit zonder doorverwijzing, en adressen worden vanaf het begin zo gekozen dat ze lang mee kunnen. Hoe je zulke adressen kiest, staat in URL-structuur.
De doorverwijzingen staan bij een statische site in één bestand naast de code, onder versiebeheer. Een nieuwe doorverwijzing is dan een kleine wijziging: één regel erbij, die ik controleer, met een korte uitleg vastleg en live zet. Ongeveer een minuut later stuurt het oude adres bezoekers naar de goede pagina. Ontdek je een oude folder of QR-code met een verouderd adres, dan stuur je mij dat adres door en regel ik de rest.
Conclusie: een 404-pagina is een wegwijzer, geen doodlopende weg
Een goede 404-pagina heeft vier dingen: een duidelijke kop, een korte uitleg zonder schuld, een zoekveld en een handvol links. Daaronder moet de techniek kloppen: een echte statuscode 404, geen soft 404, verwijzingen die op elk adres werken en geen automatische doorverwijzing naar de homepage. En daarna moet iemand blijven bijhouden waar bezoekers en Google op stuiten, en de oorzaken oplossen met gerepareerde links en doorverwijzingen naar een passende pagina.
Voor jou betekent dat: een 404-pagina is geen los klusje, maar een onderdeel van hoe je site is gebouwd en wordt beheerd. In mijn werk hoort het er standaard bij: een echte 404, een foutpagina in de stijl van de site en doorverwijzingen die ik bijhoud. Wil je weten wanneer een 410 beter past dan een 404, of wat het verschil is tussen een 301 en een 302? Lees dan HTTP-statuscodes uitgelegd. Hoe ik verder aan websites werk, zie je in het pitchdeck.
Veelgestelde vragen
Wat betekent error 404?
Error 404 betekent dat de server de pagina die je opvraagt niet kan vinden. Het getal is een statuscode: een korte melding die de server bij elke pagina meestuurt. Meestal is de pagina verwijderd, heeft hij een nieuw adres gekregen zonder doorverwijzing, of zit er een typefout in de link. De website zelf werkt gewoon. Alleen dat ene adres bestaat niet. Een goede 404-pagina legt dat in gewone taal uit en helpt je verder met een zoekveld en een paar links.
Zijn 404-fouten slecht voor je SEO?
Een paar 404's zijn normaal en schaden je andere pagina's niet. Google neemt adressen met een 404 simpelweg niet op in de zoekresultaten. Het wordt een probleem als belangrijke pagina's een 404 geven terwijl er nog links naar wijzen, bijvoorbeeld na een verhuizing of een nieuwe website zonder doorverwijzingen. Dan verlies je bezoekers en de waarde van die links. Het gaat dus vooral om 404's op adressen die vroeger bezoekers trokken of waar andere sites naar linken.
Wat is een soft 404?
Een soft 404 is een pagina die zegt dat er niets te vinden is, terwijl de server statuscode 200 meestuurt, de code voor een gewone, werkende pagina. Google herkent dat aan de inhoud en meldt het in Search Console als soft 404. Ook een pagina met bijna geen inhoud, zoals een lege categoriepagina, kan zo worden aangemerkt. De oplossing: pagina's die niet bestaan, horen een echte 404 te geven, en lege pagina's worden gevuld of verwijderd.
Moet je een 404 doorsturen naar de homepage?
Nee, niet standaard. Een bezoeker die een bepaalde pagina zocht, heeft weinig aan je homepage en snapt niet waarom hij daar uitkomt. Google kan zo'n doorverwijzing bovendien behandelen als soft 404. Een oud adres hoort alleen doorgestuurd te worden als er een pagina is die over hetzelfde gaat. Is er niets vergelijkbaars, dan geeft het adres beter een 404, met een 404-pagina die de bezoeker goed verder helpt.
Kan ik zelf een 404-pagina maken?
In een eenvoudig geval wel: veel WordPress-thema's hebben een 404-pagina waarvan je de tekst kunt aanpassen. Wat je niet ziet, gaat dan vaak mis. De server stuurt soms code 200 mee, een plugin stuurt alles door naar de homepage, of de pagina verliest zijn opmaak op diepere adressen. En een nette foutpagina lost de oorzaak niet op: iemand moet bijhouden welke adressen erop uitkomen en daar doorverwijzingen voor maken. Zelf zet ik de 404-pagina bij de bouw neer en houd ik die adressen in het beheer bij.
Benieuwd hoe ik dit in de praktijk aanpak?
Het pitchdeck laat de hele werkwijze zien.
Geschreven door Dennis Boekhout
Marketing freelancer uit 's-Hertogenbosch. Volg op LinkedIn (opent in een nieuw tabblad)
