Momenteel neem ik geen nieuwe klanten aan +31 6 301 963 14 dennis@gouwers.nl
Webdevelopment

Kleurcontrast op je website: zo test en verbeter je het

Bijgewerkt op 9 min leestijd

In dit artikel

Met een contrast website checker meet je of tekst en knoppen genoeg afsteken tegen hun achtergrond. De norm uit WCAG is een verhouding van minimaal 4,5:1 voor gewone tekst en 3:1 voor grote tekst, iconen, randen van invoervelden en de focusrand. Een gratis checker rekent één kleurpaar in seconden uit, maar een website heeft tientallen combinaties, toestanden en foto's, en daar zit het werk. Een te lichte huisstijlkleur hoeft niet weg: een donkerdere tint voor tekst en knoppen lost het meestal op. Bij mij hoort die afweging bij de bouw, niet bij een controle achteraf.

Wat meet een contrast website checker?

Een contrast website checker vergelijkt de helderheid van twee kleuren: de voorgrond, meestal tekst, en de achtergrond. De uitkomst is een verhouding, van 1:1 als er geen enkel verschil is tot 21:1 voor zwart op wit. Hoe hoger het getal, hoe beter de tekst afsteekt.

Het gaat om helderheid, niet om kleur. Rood en groen kunnen er heel verschillend uitzien en toch even licht zijn. Voor iemand met kleurenblindheid vallen ze dan samen. De formule houdt daar rekening mee: groen weegt bijvoorbeeld zwaarder mee in de helderheid dan blauw, omdat het oog daar gevoeliger voor is.

Goed contrast helpt meer mensen dan je denkt. Natuurlijk mensen die slecht zien, maar ook oudere bezoekers, wie op een goedkoop scherm kijkt en iedereen die buiten in de zon op zijn telefoon leest. Lichtgrijze tekst op wit ziet er in de ontwerpstudio rustig uit. Buiten op een terras om twaalf uur 's middags is hij onleesbaar.

De normen: 4,5:1, 3:1 en wanneer 7:1

De normen komen uit WCAG, de internationale richtlijnen voor toegankelijke websites. Niveau AA is de gangbare maatstaf; niveau AAA is strenger. In de Nederlandse vertaling heten de eisen 1.4.3 Contrast (minimum), 1.4.6 Contrast (versterkt) en 1.4.11 Contrast van niet-tekstuele content.

Wat Minimaal (AA) Strenger (AAA) Eis
Gewone tekst 4,5:1 7:1 1.4.3 en 1.4.6
Grote tekst: vanaf ongeveer 24 pixels, of 18,5 pixels vet 3:1 4,5:1 1.4.3 en 1.4.6
Iconen die informatie geven, randen van invoervelden, focusrand, lijnen in grafieken 3:1 1.4.11
Voorbeeldtekst in velden en tekst die verschijnt bij aanwijzen of focus 4,5:1 7:1 1.4.3
Logo's, decoratie, uitgeschakelde knoppen Geen eis Geen eis Uitzondering

Drie dingen die vaak worden gemist:

  • Afronden mag niet. Een verhouding van 4,49:1 haalt de 4,5:1 niet. Het W3C zegt dat met zoveel woorden in de uitleg bij de contrasteis, waar ook de uitzonderingen en de grens voor grote tekst staan.
  • Knoppen hebben twee contrasten. De tekst op de knop moet 4,5:1 halen tegen de knopkleur. De knop zelf hoeft niet altijd 3:1 te halen tegen de pagina, zolang de tekst duidelijk maakt dat het een knop is. Is de rand of de vlakkleur het enige dat een veld of knop zichtbaar maakt, dan moet die wel 3:1 halen.
  • Kleur mag nooit het enige signaal zijn. Een link in lopende tekst die alleen door kleur opvalt, een verplicht veld dat alleen rood is, een grafiek met lijnen die alleen in kleur verschillen: daar hoort een onderstreping, tekst of patroon bij (eis 1.4.1, Gebruik van kleur).

Je komt online ook APCA tegen, een nieuwere rekenmethode voor contrast. Die is geen onderdeel van WCAG 2.2 en telt dus niet mee als je toetst aan de norm. Alle eisen rond toegankelijkheid, inclusief wat er in versie 2.2 nieuw is, zijn samengevat in WCAG 2.2 in gewone taal.

Waarom een contrast website checker alleen het begin is

De rekensom zelf is het makkelijke deel. Een contrastchecker, zoals de gratis checker van WebAIM, geeft na twee kleurcodes direct de verhouding en of die AA en AAA haalt. De kleurkiezer in de ontwikkeltools van Chrome doet hetzelfde voor een tekst op de pagina, en de toegankelijkheidscontrole van Lighthouse geeft een lijst van de teksten met te weinig contrast die hij kan meten. Voor tekst op foto's gebruiken bouwers een pipet die kleuren van het scherm opzuigt, zoals de gratis Colour Contrast Analyser van TPGi.

Die tools zijn goed, maar ze meten alleen wat je ze aanwijst. Het werk zit in weten waar je moet kijken. Dit zijn de plekken die bij een snelle check het vaakst ontbreken:

Plek Waarom een snelle check het mist
Toestanden van links en knoppen Bezocht, onder de muis, ingedrukt: elke toestand is een eigen kleurpaar dat je pas ziet als je hem oproept
De focusrand Verschijnt pas als je met de Tab-toets door de pagina loopt, en moet 3:1 halen tegen de kleuren eromheen
Fout- en succesmeldingen Verschijnen pas als je een formulier verkeerd of goed invult
Voorbeeldtekst in lege velden Is vaak bewust lichtgrijs, maar valt wel onder de eis van 4,5:1
Tekst op foto's en video De achtergrond heeft geen vaste kleur, en een automatische scan slaat hem vaak over
Dark mode Elke combinatie bestaat twee keer, en wat op wit ruim voldoet, zakt op donker vaak onder de norm
Cookiemelding, pop-ups en footer Verschijnen later of staan ver onderaan; een cookiemelding komt bovendien vaak van een externe aanbieder

Een donkere modus heeft dus een eigen set kleuren nodig. Wat er bij een donkere modus verder komt kijken, beschrijf ik in dark mode op je website. Wat Lighthouse wel en niet zegt over je site, staat in Lighthouse-score van 100.

Zelf meet ik de kleuren niet achteraf per pagina. De combinaties die voor tekst mogen, liggen vast voordat de pagina's worden gebouwd, getoetst aan WCAG 2.2 niveau AA. Dat scheelt later zoeken en terugdraaien.

Tekst op foto's en video: de lastigste plek

Een foto heeft geen vaste achtergrondkleur. Witte tekst kan op het ene deel van de foto prima leesbaar zijn en op het volgende deel verdwijnen in een lichte lucht of een witte muur. Het contrast moet dus kloppen tegen het lichtste punt achter de tekst, op elke schermbreedte. Op een telefoon wordt een foto vaak anders bijgesneden, waardoor de tekst opeens op een ander stuk van het beeld staat. En wordt de foto later vervangen door een lichtere, dan kan een goedgekeurde pagina alsnog onleesbaar worden.

Er zijn vijf oplossingen, van stevig naar minder stevig:

  • Tekst in een eigen vlak. De tekst staat naast of onder de foto, of in een effen blok over de foto heen. Dat werkt op elke schermbreedte en met elke foto.
  • Een donkere laag over de foto. Een zwarte laag van 50 procent over een witte plek in de foto levert een grijs op waar witte tekst maar ongeveer 4:1 op haalt. Bij 60 procent kom je op 5,7:1 en zit je ook voor gewone tekst goed.
  • Een verloop alleen achter de tekst. De foto wordt donkerder waar de tekst staat. Dat houdt de rest van het beeld helder.
  • Een foto met een rustige, donkere plek. Werkt goed, zolang die plek ook op mobiel achter de tekst blijft staan.
  • Een schaduw achter de letters. Helpt een beetje, maar is lastig te meten. Een aanvulling, geen oplossing.

Bij een video als achtergrond verandert het beeld elke seconde. Daar hoort altijd een vlak of een stevige laag achter de tekst, en een knop om de video te pauzeren. Hoe tekst en beeld bovenaan je homepage goed samengaan, lees je in de hero-sectie van je homepage.

Merkkleuren toegankelijk maken zonder je huisstijl te slopen

Veel merkkleuren zijn te licht voor tekst op een witte achtergrond. Oranje, geel, lichtgroen en lichtblauw zijn de bekende voorbeelden. Dat betekent niet dat je huisstijl de prullenbak in moet. Je merk zit in de kleurtoon, niet in de exacte helderheid van elke letter.

Een voorbeeld, met een oranje huisstijlkleur. De verhoudingen zijn uitgerekend met de formule uit WCAG.

Combinatie Contrast Gewone tekst (4,5:1) Grote tekst en knoprand (3:1)
Oranje #F28C28 op wit 2,45:1 Nee Nee
Witte tekst op oranje #F28C28 2,45:1 Nee Nee
Bijna zwart #1A1A1A op oranje #F28C28 7,09:1 Ja Ja
Donkeroranje #B35900 op wit 4,83:1 Ja Ja
Lichtgrijs #999999 op wit 2,85:1 Nee Nee
Grijs #767676 op wit 4,54:1 Ja Ja

Wat dat in de praktijk betekent:

  • De felle kleur werkt als vlak, met donkere tekst erop. Een oranje knop met bijna zwarte tekst haalt ruim 7:1. Dezelfde knop met witte tekst haalt maar 2,45:1.
  • Een donkere tint van dezelfde kleur is er voor tekst en links. Donkeroranje #B35900 is herkenbaar dezelfde kleur, maar haalt de norm op wit.
  • De lichte kleur blijft voor grote vlakken en decoratie. Achtergronden, illustraties, lijnen en iconen die geen informatie dragen hebben geen contrasteis.
  • Er ligt vast welke combinaties mogen. Een reeks tinten van je merkkleur, van licht naar donker, met per combinatie of hij voor tekst gebruikt mag worden. Dat hoort in het design system van je site, zodat niemand per pagina opnieuw hoeft te meten.

Die vertaling van huisstijl naar schermkleuren is een vak apart: de tinten moeten de norm halen, bij elkaar passen en in een donkere modus ook nog werken. Laat je een nieuwe huisstijl maken, vraag de ontwerper dan om kleuren die ook op een scherm toegankelijk zijn, inclusief een donkere variant voor tekst. Wat er verder in een huisstijl hoort, zie je in huisstijl laten maken.

Contrast bewaken bij elke wijziging

Ook als het contrast bij de oplevering klopt, kan het later misgaan: een campagnebanner in een nieuwe kleur, een knop die iemand net iets lichter wilde, een foto die wordt vervangen door een lichtere. Op een site waar iedereen zelf aanpassingen doet, sluipt dat er ongemerkt in.

Na de oplevering loopt elke wijziging via mij. De goedgekeurde kleuren staan in het afsprakenbestand waar de codeer-agent zich aan houdt, en wat live gaat, heb ik eerst zelf bekeken. Een regel als 'tekst gebruikt alleen kleurcombinaties uit de goedgekeurde lijst' voorkomt dat er een te lichte tint insluipt. Stuur je een nieuwe banner of foto door, dan hoef jij niets te meten. Hoe zo'n regel tussen de andere afspraken in één bestand past, laat ik zien in bouwafspraken voor je codeer-agent.

Een widget met een knop voor hoog contrast is geen vervanging voor goede kleuren. Die laat je bezoekers het probleem zelf oplossen, en lost niets op in de code eronder. De nadelen van zulke widgets staan op een rij in accessibility overlay.

Conclusie: contrast klopt pas als elke combinatie en elke toestand klopt

Een contrast website checker rekent in seconden uit of een kleurpaar de norm haalt: 4,5:1 voor gewone tekst en 3:1 voor grote tekst, iconen, invoervelden en de focusrand. Het werk zit in alles eromheen. Weten welke combinaties er op je site voorkomen, de toestanden zoals focus en foutmeldingen meenemen, tekst op foto's leesbaar houden, een donkere modus apart inrichten en je merkkleur een donkere tint geven die herkenbaar blijft. En daarna zorgen dat het bij elke wijziging zo blijft. Dat neem ik mee in de bouw en daarna in het beheer, zodat jij er niet naar hoeft om te kijken.

Overweeg je een donkere modus, lees dan verder in dark mode op je website. Benieuwd hoe ik werk? Download het pitchdeck.

Veelgestelde vragen

Wat is een goede contrastverhouding voor tekst?

Voor gewone tekst minimaal 4,5:1, zo staat het in WCAG op niveau AA. Grote tekst mag 3:1 zijn; grote tekst begint bij ongeveer 24 pixels, of 18,5 pixels als hij vetgedrukt is. Wil je strenger zijn, dan hanteer je niveau AAA: 7:1 voor gewone en 4,5:1 voor grote tekst. De verhouding loopt van 1:1, geen enkel verschil, tot 21:1, zwart op wit. Afronden mag niet: een verhouding van 4,49:1 haalt de norm dus niet.

Telt het contrast van een logo mee?

Nee. WCAG zondert logo's en merknamen uit van de contrasteis voor tekst, net als tekst die alleen decoratie is en knoppen die uitgeschakeld zijn. Je logo mag dus in je eigen kleuren blijven, ook als het contrast laag is. De uitzondering geldt alleen voor het logo zelf, niet voor koppen, knoppen of links in dezelfde kleur. Wordt het logo gebruikt als link naar je homepage, dan heeft het wel een tekstalternatief nodig, zodat een schermlezer kan voorlezen waar de link heen gaat.

Is zwart op wit het beste contrast?

Zwart op wit geeft het hoogste contrast dat bestaat: 21:1. Toch kiezen veel websites voor heel donkergrijze tekst op wit of gebroken wit, omdat sommige lezers fel zwart op helder wit vermoeiend vinden. Dat is een prima keuze, zolang de tekst ruim boven de 4,5:1 blijft. Donkergrijs #333333 op wit haalt bijvoorbeeld ruim 12:1. Ga niet te ver: lichtgrijze tekst die er chic uitziet, is een van de meest voorkomende contrastfouten op websites.

Is een gratis contrastchecker genoeg?

Voor één kleurpaar wel. De checker van WebAIM en de kleurkiezer in de ontwikkeltools van Chrome rekenen een verhouding betrouwbaar uit. Maar een checker meet alleen wat je hem aanwijst. Hij weet niet welke combinaties er op je site voorkomen, laat de focusrand, foutmeldingen en knoppen onder de muis niet vanzelf zien, en kan tekst op een foto niet goed meten. Hij zegt ook niet hoe je het oplost zonder je huisstijl te slopen. In mijn projecten liggen de goedgekeurde kleurcombinaties vast in de bouwafspraken, zodat niemand per pagina hoeft te meten.

Benieuwd hoe ik dit in de praktijk aanpak?

Het pitchdeck laat de hele werkwijze zien.

Geschreven door

Marketing freelancer uit 's-Hertogenbosch. Volg op LinkedIn (opent in een nieuw tabblad)