Momenteel neem ik geen nieuwe klanten aan +31 6 301 963 14 dennis@gouwers.nl
Websites

Dark mode op je website: nodig of niet?

Bijgewerkt op 10 min leestijd

In dit artikel

Een dark mode website is voor de meeste bedrijven geen must, wel een nette extra als je het goed doet. Bezoekers die hun telefoon of computer op donker hebben gezet, krijgen dan vanzelf een donkere versie van je site. Technisch hangt dat aan prefers-color-scheme in de CSS, maar het werk zit in de rest: een tweede kleurenpalet met genoeg contrast, logo's en beelden die op donker goed staan, en elke pagina twee keer testen. Half gedaan is slechter dan niet gedaan. Of het de moeite waard is, weeg ik vooraf met je af.

Wat dark mode op een website is

Dark mode is een donkere kleurstelling: lichte tekst op een donkere achtergrond, in plaats van donkere tekst op wit. Telefoons, tablets en computers hebben er een instelling voor, en veel mensen zetten die aan, de hele dag of alleen 's avonds. Apps en besturingssystemen volgen die keuze. Een website kan dat ook.

Drie situaties moet je goed uit elkaar houden:

  • Een site die de instelling van de bezoeker volgt. Staat de telefoon op donker, dan wordt je site donker; staat hij op licht, dan blijft hij licht. Dit wordt meestal bedoeld met een dark mode website.
  • Een site met een eigen schakelaar, een knop met een zon en een maan, waarmee de bezoeker zelf kiest. Vaak in combinatie met het volgen van de instelling.
  • Een site die altijd donker is, omdat dat bij het merk past. Dat is een ontwerpkeuze, geen dark mode.

Er is nog een vierde situatie, die je niet zelf kiest. Sommige browsers bieden gebruikers een optie om lichte websites automatisch donker te kleuren. Dat gebeurt zonder jouw ontwerp, met kleuren die de browser zelf berekent, en het resultaat is niet altijd fraai. Met een eigen, verzorgde donkere versie, en met de instelling color-scheme die aangeeft welke kleurstellingen je site ondersteunt, houd je daar zelf de regie over.

Wanneer een dark mode website zinvol is

Dark mode is voor een bedrijfssite geen eis. Geen wet of richtlijn verplicht het. De vraag is of je bezoekers er iets aan hebben, en of het goed kan worden bijgehouden.

Situatie Dark mode? Waarom
Site waarop mensen lang of 's avonds lezen, zoals een kennisbank Zinvol Prettiger lezen in het donker, minder fel scherm
Portaal of tool die mensen dagelijks gebruiken Zinvol Gebruikers verwachten het van software
Publiek van ontwikkelaars, gamers of techliefhebbers Zinvol Veel van hen werken standaard donker
Kleine bedrijfssite met een paar pagina's Optioneel Weinig winst, wel extra onderhoud
Webshop met veel productfoto's op wit Liever niet Witte productfoto's worden lichte vlakken in een donkere pagina
Lichte, frisse huisstijl en weinig budget voor uitwerking Liever niet Half uitgewerkt oogt slordiger dan geen dark mode

Een donkere versie heeft ook voordelen buiten smaak. Sommige mensen zijn gevoelig voor fel licht en lezen prettiger op een donkere achtergrond. En op telefoons met een OLED-scherm, waarin elke pixel zijn eigen licht geeft, verbruiken donkere pixels minder stroom. Maar het omgekeerde bestaat ook: veel mensen lezen lange teksten makkelijker in donker op licht. Daarom is het volgen van de keuze van de bezoeker beter dan zelf voor iedereen beslissen.

Die afweging maak ik bij een nieuwe site aan het begin, voordat er iets wordt ontworpen. Ze bepaalt namelijk hoe de kleuren in de code worden vastgelegd. Een site die later misschien een donkere versie krijgt, bouw je vanaf dag één anders op dan een site die altijd licht blijft.

Zo werkt dark mode technisch, in gewone taal

Het principe is eenvoudig, het uitwerken niet. Via een media query, een vraag die CSS aan de browser kan stellen, hoort je site welke kleurstelling de bezoeker heeft gekozen. Die vraag heet prefers-color-scheme en werkt al jaren in alle gangbare browsers. De site heeft twee sets kleuren klaarstaan en de browser kiest.

De nette manier om dat te bouwen, is alle kleuren één keer vastleggen als variabelen, zogeheten custom properties. Overal in de site wordt naar die variabelen verwezen in plaats van naar een vaste kleur. Voor dark mode wisselen alleen de waarden. Onder de motorkap ziet dat er zo uit:

:root {
  color-scheme: light dark;
  --achtergrond: #ffffff;
  --tekst: #1f2937;
  --accent: #1d4ed8;
}

@media (prefers-color-scheme: dark) {
  :root {
    --achtergrond: #121417;
    --tekst: #e5e7eb;
    --accent: #93b4ff;
  }
}

body {
  background: var(--achtergrond);
  color: var(--tekst);
}

De regel color-scheme: light dark vertelt de browser dat je site beide stellingen ondersteunt. Dan passen ook onderdelen die de browser zelf tekent, zoals schuifbalken en standaard formuliervelden, zich aan. Nieuwere browsers kennen daarnaast de functie light-dark(), waarmee beide kleuren op één regel staan. Die werkt sinds 2024 in de grote browsers, maar niet in oudere versies, dus een terugvaloptie blijft nodig. Meer details staan in de documentatie van MDN over prefers-color-scheme.

Wil je ook een schakelaar op de site, dan komt er JavaScript bij. Dat script moet de keuze van de bezoeker onthouden en toepassen voordat de pagina zichtbaar wordt. Gebeurt dat te laat, dan flitst de pagina bij elk bezoek even wit voordat hij donker wordt. Dat is een klassieke fout die je op je eigen snelle laptop vaak niet opmerkt. Voor de meeste bedrijfssites is het volgen van de systeeminstelling genoeg. Dat is puur CSS, zonder extra scripts en dus ook zonder flits.

Contrast en kleuren in de donkere versie

De contrastnormen uit WCAG, zoals 4,5:1 voor gewone tekst, gelden in elke kleurstelling die je aanbiedt. Hoe dat wordt gemeten en welke normen er precies zijn, lees je in kleurcontrast op je website. Bij het omzetten naar donker gaat het vaak op dezelfde punten mis:

  • Je merkkleur. Het blauw #1d4ed8 uit het voorbeeld hierboven haalt op wit een contrast van 6,7:1. Op de donkere achtergrond is dat nog maar 2,75:1, ruim onder de grens. Daarom staat in het voorbeeld voor donker een lichter blauw, #93b4ff, dat daar bijna 9:1 haalt.
  • Puur zwart en puur wit. Felwit op pikzwart kan schel en onrustig ogen. Veel donkere ontwerpen gebruiken daarom een heel donker grijs als achtergrond en gebroken wit voor tekst.
  • Verzadigde kleuren. Fel rood of groen op een donkere achtergrond lijkt te trillen. Voor dark mode werken zachtere tinten beter.
  • Schaduwen. Een schaduw om een kaart zie je op donker nauwelijks. Diepte ontstaat daar met een iets lichtere achtergrond voor wat bovenop ligt.

Het voorbeeld van de merkkleur laat zien waarom dark mode ontwerpwerk is en geen knop. Een kleur die op wit prima werkt, kan op donker onleesbaar worden, terwijl het op je eigen scherm nog redelijk lijkt. Dat zie je alleen als je het nameet.

Logo's, iconen en afbeeldingen op een donkere achtergrond

Kleuren omzetten is het makkelijke deel. Afbeeldingen veranderen niet vanzelf mee, en daar zie je of een dark mode goed is uitgewerkt.

Logo. Een logo met donkere letters op een transparante achtergrond is op een donkere pagina onleesbaar. Er is een lichte variant nodig, of een logo als SVG, een vectorbestand dat in code is beschreven en waarvan de kleur kan meeschakelen met de tekstkleur. Een losse variant wordt in de HTML gewisseld met een <picture>-element. Zo ziet dat eruit:

<picture>
  <source srcset="/img/logo-licht.svg" media="(prefers-color-scheme: dark)">
  <img src="/img/logo.svg" alt="Bedrijfsnaam" width="160" height="40">
</picture>

Iconen. Iconen die als SVG in de pagina staan, kunnen de tekstkleur overnemen. Iconen als PNG-bestand met een vaste kleur hebben een vervanger of een tweede versie nodig.

Foto's. Foto's blijven zoals ze zijn; omkeren of inkleuren gaat altijd mis. Productfoto's op een witte achtergrond worden wel lichte vlakken in een donkere pagina. Op een lichte kaart lijkt dat een bewuste keuze.

Schema's, grafieken en schermafbeeldingen. Een diagram met zwarte lijnen op een transparante achtergrond verdwijnt op donker. Zulke beelden hebben een eigen lichte achtergrond of een tweede versie nodig.

Favicon. Ook het icoontje in het browsertabblad staat soms op een donkere balk. Hoe zo'n icoon meekleurt met de donkere stand, staat in favicon maken.

Ingesloten inhoud van anderen. Een kaart, een videospeler, een boekingswidget of een chatvenster van een andere partij volgt jouw dark mode meestal niet. Dat worden lichte vlakken die je niet zelf kunt kleuren. Nog een reden om kritisch te kijken naar externe scripts op je website.

Wat dark mode kost aan werk

Een vaste prijs voor dark mode is niet te geven, want het hangt sterk af van hoe een site is gebouwd. Wel is duidelijk waar het werk zit:

Onderdeel Extra werk Valkuil
Ontwerp Een tweede kleurenpalet, met lichtere accentkleuren Alleen omkeren zonder te ontwerpen
Bouw, kleuren al als variabelen Beperkt: de waarden van de variabelen wisselen Losse kleuren die toch ergens vast in de code staan
Bouw, kleuren overal vast in de code Groot: eerst alle kleuren omzetten naar variabelen Halverwege stoppen
Logo's en beelden Varianten maken en inbouwen Vergeten diagrammen en schermafbeeldingen
Testen Elke pagina en elke toestand twee keer Alleen de homepage bekijken
Onderhoud Elk nieuw onderdeel in beide versies controleren Nieuwe blokken die alleen in licht zijn bekeken

Het grootste verschil zit dus in de basis. Een site waarvan de kleuren vanaf het begin als vaste waarden zijn vastgelegd, krijgt relatief makkelijk een donkere versie. Zo'n set vaste waarden is de kern van een design system. Bij een site met honderden losse kleurcodes is dark mode een verbouwing. Maatwerk websites bouw ik vanaf € 3.500. Wil je een donkere versie, dan neem ik die het liefst vanaf het ontwerp mee: dan is het een tweede palet en extra testwerk, in plaats van een verbouwing achteraf.

De onderhoudskant wordt vaak onderschat. Elke nieuwe pagina, elk nieuw blok en elke nieuwe melding moet in beide versies kloppen. Omdat bij mij een codeer-agent (Claude Code) de code uitschrijft, staat in de bouwafspraken voor de codeer-agent van zo'n site dat nieuwe onderdelen alleen de vaste kleurvariabelen gebruiken. Zo verzint de agent geen losse kleur die op donker wegvalt. Bij mijn controle bekijk ik elke wijziging twee keer: in licht en in donker.

Wat ik test voordat een donkere versie live gaat

Testen kost bij dark mode de meeste tijd, omdat elk scherm dubbel moet. Dit loop ik na:

  1. De echte instelling op echte toestellen. Telefoon en computer op donker, en de site doorlopen. Een computerscherm geeft een ander beeld dan een telefoon.
  2. Snel wisselen in de ontwikkelaarstools. In Chrome en Firefox kun je de donkere stand nabootsen zonder het hele systeem om te zetten. Zo vergelijk ik licht en donker per pagina.
  3. Elke toestand. Niet alleen de pagina's, ook een geopend menu, een foutmelding in een formulier, de focusmarkering, een melding na het versturen en de cookiemelding. Juist die vergeet je makkelijk.
  4. Het contrast van tekst, links, knoppen en focusmarkering, in beide versies nagemeten.
  5. Alle beelden: logo, iconen, diagrammen, ingesloten kaarten en video's.
  6. Meerdere browsers. Browsers tekenen onderdelen als formuliervelden en schuifbalken net anders, ook in de donkere stand. Meer daarover in website testen in verschillende browsers.

Conclusie: dark mode is een nette extra, als je het helemaal doet

Een dark mode website is geen verplichting en voor veel bedrijfssites geen prioriteit. Zinvol is het vooral bij sites waar mensen lang lezen of dagelijks werken. Technisch is het met prefers-color-scheme en kleurvariabelen goed te bouwen, zeker als de site al vaste kleurwaarden heeft. Het echte werk zit in contrast, logo's, beelden en het testen en bijhouden van twee versies. Kan dat niet goed, laat het dan weg: een verzorgde lichte site is beter dan een rommelige donkere.

Voor jou betekent dat: de vraag is niet of het technisch kan, maar of het voor jouw bezoekers iets oplevert en goed wordt bijgehouden. Die afweging maak ik samen met je. Daarna leg ik de kleuren zo vast dat een donkere versie later geen verbouwing wordt, en test ik elke wijziging in beide versies.

Kleur is niet de enige voorkeur die bezoekers op hun toestel instellen; ook minder beweging hoort daarbij. Daarover lees je meer in animaties op je website. Wil je weten wat een website laten bouwen bij mij kost? Download de prijslijst.

Veelgestelde vragen

Moet mijn website een dark mode hebben?

Nee, het is geen verplichting. Geen wet of toegankelijkheidsrichtlijn eist een donkere versie. Het is een extra voor bezoekers die hun toestel op donker hebben staan. Zinvol is het vooral bij sites waar mensen lang lezen of dagelijks inloggen, zoals een kennisbank of klantportaal. Bij een kleine bedrijfssite of een webshop met veel productfoto's op wit is de winst klein. Begin er alleen aan als beide versies goed worden uitgewerkt, getest en bijgehouden, want een half uitgewerkte dark mode oogt slordiger dan geen.

Is dark mode beter voor je ogen?

Dat verschilt per persoon. Sommige mensen lezen prettiger op een donkere achtergrond, bijvoorbeeld als ze gevoelig zijn voor fel licht of 's avonds in een donkere kamer lezen. Anderen lezen lange teksten juist makkelijker in donkere letters op een lichte achtergrond. Er is dus geen versie die voor iedereen beter is. Daarom is het verstandig om de instelling van de bezoeker te volgen in plaats van zelf te kiezen. Zorg in beide versies voor voldoende contrast, want dat bepaalt de leesbaarheid het meest.

Bespaart dark mode stroom?

Op telefoons en laptops met een OLED-scherm een beetje. Bij zo'n scherm geeft elke pixel zijn eigen licht, en een donkere pixel verbruikt minder dan een witte. Op een LCD-scherm, met verlichting achter het hele scherm, maakt de kleur weinig uit. Hoeveel je bespaart, hangt af van het toestel, de helderheid en hoeveel van het scherm donker is. Voor het energieverbruik van je website zijn andere dingen belangrijker, zoals zware afbeeldingen, video en scripts.

Hoe werkt prefers-color-scheme?

Prefers-color-scheme is een vraag die de CSS van je site aan de browser stelt: heeft deze bezoeker een lichte of een donkere kleurstelling gekozen? De browser haalt het antwoord uit de instelling van het toestel. In de CSS staat dan een blok dat alleen geldt als het antwoord donker is, met daarin de donkere kleuren. Het werkt al jaren in alle gangbare browsers. Het netst gaat het als alle kleuren als variabelen zijn vastgelegd, zodat alleen die waarden hoeven te wisselen.

Kun je dark mode later nog toevoegen aan een bestaande website?

Ja, maar hoeveel werk het is, hangt af van hoe de site is gebouwd. Staan de kleuren al als variabelen op één plek, dan is het vooral ontwerpen en testen. Staan er honderden losse kleurcodes in de code of in de instellingen van een thema, dan moet eerst alles worden omgezet, en dat is een verbouwing. Een plugin die de kleuren automatisch omdraait, lijkt een snelle route, maar levert vaak te weinig contrast en onleesbare logo's op. Bij mij bekijk je de donkere versie eerst als testversie, naast de lichte, voordat bezoekers hem te zien krijgen.

Benieuwd hoe ik dit in de praktijk aanpak?

Het pitchdeck laat de hele werkwijze zien.

Geschreven door

Marketing freelancer uit 's-Hertogenbosch. Volg op LinkedIn (opent in een nieuw tabblad)