Externe scripts op je website: wat ze kosten aan snelheid en privacy
In dit artikel
Externe scripts zijn stukjes code die je website van de server van een ander bedrijf ophaalt, zoals een chatwidget, een kaart van Google Maps, een YouTube-video of een advertentiepixel. Ze kosten snelheid, omdat de browser ze moet downloaden en uitvoeren. En ze kosten privacy, omdat de browser van je bezoeker bij elke aanroep gegevens naar dat bedrijf stuurt. Per script is de vraag: schrappen, pas laden na toestemming of een klik, of vervangen. Die afweging maak ik bij mijn eigen sites al tijdens de bouw.
Wat zijn externe scripts op een website?
Een extern script is code op je website die niet van jou is, maar die de browser van je bezoeker ophaalt bij een ander bedrijf. In het Engels heet dat een third-party script. Er komt één regel code in je site, en vanaf dat moment laadt elke pagina een stukje software van die leverancier.
De bekendste voorbeelden:
- Statistieken en advertenties: Google Analytics, de Meta-pixel, LinkedIn Insight, Microsoft Clarity.
- Kaarten: een ingesloten kaart van Google Maps.
- Video: een ingesloten video van YouTube of Vimeo.
- Chat en klantenservice: chatwidgets en chatbots.
- Widgets: reviewbadges, social-mediafeeds, agenda- en boekingstools, deelknoppen.
- Bestanden van buiten: lettertypes van Google Fonts of bibliotheken van een externe server.
Soms zit het script verstopt in een iframe, een venster in je pagina dat een andere website toont. Een ingesloten kaart of video werkt zo. Het effect is hetzelfde: de browser haalt code en bestanden op bij een ander bedrijf.
Externe scripts zijn niet slecht. Ze leveren functies waar je anders weken aan zou bouwen. Maar juist omdat ze zo makkelijk op een site komen, staat er vaak meer dan nodig is. En elk script heeft een prijs, die je betaalt op elke pagina waar het staat.
Wat externe scripts kosten
De kosten van externe scripts op je website zitten op vier plekken. Ze staan op geen enkele factuur, maar je merkt ze wel.
| Kostenpost | Wat er gebeurt | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Snelheid | De browser downloadt en voert code uit voordat de pagina soepel reageert | Een chatwidget die de pagina trager laat reageren op tikken |
| Privacy | Bij elke aanroep gaan het IP-adres van je bezoeker, het adres van de pagina en gegevens over de browser naar het andere bedrijf | Een kaart waardoor Google ziet dat iemand je contactpagina bekijkt |
| Cookies en toestemming | Veel scripts lezen of plaatsen cookies, waarvoor je toestemming nodig hebt | Een advertentiepixel of een ingesloten video |
| Uitval en veiligheid | Als de leverancier traag is, plat ligt of zijn code verandert, merkt jouw site dat | Een externe bibliotheek die ineens andere code levert |
Snelheid. Externe code concurreert met je eigen pagina om de aandacht van de browser. Vooral op een telefoon kan dat betekenen dat een knop pas na een tel reageert. Google meet dat met de Interaction to Next Paint, een van de drie metingen uit Core Web Vitals uitgelegd. Een script in de kop van je pagina kan bovendien de opbouw ophouden, zoals ik uitleg in render-blocking resources.
Privacy. Ook zonder cookies gaat er bij elke aanroep informatie naar de leverancier. Die zit vaak buiten Europa. Jouw website wordt zo een bron van gegevens voor dat bedrijf, en in je privacyverklaring moet je uitleggen welke partijen gegevens van je bezoekers krijgen. Hoe langer de lijst met scripts, hoe langer en vager die uitleg wordt.
Uitval en veiligheid. Een script dat rechtstreeks in je pagina laadt, draait met dezelfde rechten als je eigen code. Het kan alles op de pagina lezen en veranderen. In juni 2024 bleek hoe dat mis kan gaan. Het domein van polyfill.io, waar een veelgebruikte bibliotheek vandaan kwam, was eerder dat jaar verkocht. Beveiligingsonderzoekers ontdekten dat de nieuwe eigenaar code leverde die bezoekers van meer dan 100.000 websites naar andere sites doorstuurde. De sites zelf hadden niets veranderd.
Hoe scripts zich ongemerkt opstapelen
Bij veel sites draait meer dan de eigenaar denkt. Scripts stapelen zich in de loop der jaren op: een campagne van twee jaar geleden, een widget die een stagiair erop zette, een plugin die zelf iets inlaadt. Niemand haalt ze weg, want niemand weet nog dat ze er staan.
Een volledig overzicht maken is lastiger dan het lijkt. De netwerkweergave van een browser laat zien wat een pagina ophaalt, maar niet alles laadt meteen. Waar een goede inventaris op let:
- Meerdere pagina's. Een boekingstool of reviewwidget staat soms alleen op één pagina. Homepage, dienstpagina's, contact en formulieren horen er allemaal bij.
- Voor en na toestemming. Sommige scripts horen pas na ja in de cookiemelding te laden. Laden ze ook daarvoor, dan is er meteen een probleem gevonden.
- Scripts die scripts laden. Eén advertentiecode kan zelf weer code van andere partijen binnenhalen. In de broncode van je site staat dan maar één regel.
- Google Tag Manager. Daarmee kunnen marketeers scripts toevoegen zonder dat de bouwer het ziet. Daar staan vaak tags die niemand meer kent.
- Plugins en thema's. Bij WordPress laden die soms zelf scripts of lettertypes van buiten.
Zo ziet zo'n inventaris eruit, als voorbeeld:
Script | Wat doet het | Wie krijgt de gegevens | Op welke pagina's | Toestemming nodig | Levert het iets op?
Google Analytics | Bezoek meten | Google | Alle | Ja | Ja, maandrapport
Chatwidget | Chat met klantenteam | Leverancier chat | Alle | Ja | 3 gesprekken per maand
Google Maps | Kaart op contact | Google | Contact | Ja | Onduidelijk
Reviewwidget | Sterren in footer | Reviewplatform | Alle | Navragen | Onduidelijk
Bij een site met een vaste beheerder is dat anders. Een nieuw script komt er alleen bij als wijziging via mij, en omdat het een nieuwe functie is, beslis jij na het bekijken van een proefversie of het live gaat. In Git, het versiebeheer, staat bij die wijziging in gewone woorden waarom het script erbij kwam. Over een jaar is dat dus nog na te lezen.
Per script beslissen: schrappen, uitstellen of vervangen
Met dat overzicht in de hand is er per script één vraag: wat levert dit op, en weegt dat op tegen wat het kost? Er zijn vier uitkomsten.
- Schrappen. Het script levert niets meer op, of niemand kijkt naar de gegevens. Dat is de snelste winst die er is.
- Beperken. Het script is nodig, maar niet overal. Een boekingstool hoort op de boekingspagina, niet op elke blog.
- Uitstellen. Het script laadt pas na toestemming, of pas als iemand erom vraagt, bijvoorbeeld door op een kaart of video te klikken.
- Vervangen. Er is een lichter alternatief dat hetzelfde doel dient, vaak zonder script.
Die afweging vraagt eerlijkheid en enige kennis van wat er technisch onder de motorkap gebeurt. Een chatwidget waarin drie gesprekken per maand binnenkomen, laadt bij duizenden paginaweergaven code voor niets. Een telefoonnummer en een WhatsApp-link doen dan hetzelfde werk. Wanneer een chatbot wel loont, lees je in AI-chatbot op je website.
Toestemming: pas laden na ja
Scripts die tracking cookies plaatsen of je bezoekers volgen, horen pas te laden nadat iemand daar in je cookiemelding toestemming voor heeft gegeven. Dus niet eerst laden en daarna de melding tonen, maar pas na ja laden. Welke cookies toestemming vragen en waar de Autoriteit Persoonsgegevens op let, staat in cookiebanner verplicht?. Dit is uitleg, geen juridisch advies.
In de praktijk gaat het vaak mis in de volgorde: een script dat al laadt voordat de melding er staat, of een tag in Tag Manager die de keuze van de bezoeker negeert. Op je eigen scherm zie je daar niets van; alleen in de netwerkweergave van een browser wordt het zichtbaar. Gebruik je Google Ads of Google Analytics, dan gaat de keuze van je bezoeker met Consent Mode door naar Google. Wat dat technisch inhoudt, staat in Consent Mode v2.
Lichtere alternatieven voor kaarten, video, chat en meer
Voor bijna elk extern script bestaat een lichter alternatief. Vaak is het niet eens een technische oplossing, maar een andere keuze.
| Extern script | Lichter alternatief |
|---|---|
| Ingesloten kaart van Google Maps | Adres en routebeschrijving als tekst, met een link 'Open in Google Maps'; eventueel een eigen afbeelding van de locatie |
| YouTube- of Vimeo-video | Een afbeelding met afspeelknop die de speler pas na een klik laadt; zie video op je website |
| Chatwidget | Een knop die de widget pas na een klik laadt, of een telefoonnummer en WhatsApp-link |
| Social-mediafeed | Een link naar je profiel, of een paar berichten als gewone inhoud op je pagina |
| Statistieken met cookies | Een statistiekendienst zonder cookies; zie statistieken zonder cookies |
| Lettertypes van Google Fonts | Dezelfde lettertypes zelf hosten; zie lettertypes op je website |
| Bibliotheek van een externe server | Het bestand zelf hosten, zodat het niet ongemerkt kan veranderen |
De techniek achter 'pas laden na een klik' heet een facade: een stilstaand plaatje dat eruitziet als de echte kaart, video of chatknop. Pas bij een klik wordt de echte code ingeladen. Google raadt het zelf aan in de uitleg over ingesloten inhoud op web.dev, samen met een gewone afbeelding in plaats van een kaart als die niet interactief hoeft te zijn. Wie de kaart of video niet gebruikt, betaalt er dan ook niets voor. Een goede facade vraagt wel aandacht: hij moet er hetzelfde uitzien, met het toetsenbord te bedienen zijn en na de klik zonder haperen de echte versie tonen.
Een link naar Google Maps is trouwens vaak beter dan een ingesloten kaart. Op een telefoon opent die link de kaartenapp, waar je bezoeker met één tik een route plant vanaf de plek waar hij staat.
Gevoelige pagina's: daar draait niets van buiten
Er zijn pagina's waar je helemaal geen externe scripts wilt: pagina's met formulieren voor gevoelige gegevens, zoals een medische vragenlijst of een inschrijving met een geboortedatum en zorgverzekering. Een script dat op de pagina draait, kan in principe alles lezen wat je bezoeker invult. Ook als de leverancier dat niet van plan is, wil je dat risico daar niet lopen.
Bij een tandartspraktijk waarvoor ik onlangs een nieuwe site bouwde, heb ik dat bewust zo geregeld: op de formulierpagina's draaien geen externe scripts of trackers. Het inschrijfformulier voor nieuwe patiënten is daar bovendien versleuteld. Hoe die versleuteling werkt, en waarom zelfs ik als bouwer de inschrijvingen niet kan lezen, staat in een formulier voor gevoelige gegevens beveiligen.
Technisch afdwingen dat er op een pagina geen code van buiten kan draaien, kan met een beveiligingsinstelling van de server, de Content Security Policy. Die legt vast van welke domeinen scripts mogen komen; de rest weigert de browser, ook als iemand per ongeluk toch een script toevoegt. Zo'n instelling moet precies kloppen: te ruim en hij beschermt niets, te streng en onderdelen van je site werken niet meer. Welke instellingen daar nog meer bij horen, staat in security headers instellen.
Conclusie: elk extern script moet zijn plek verdienen
Externe scripts op je website zijn handig, maar nooit gratis. Ze kosten snelheid, ze sturen gegevens van je bezoekers naar andere bedrijven, ze vragen vaak toestemming en ze maken je site afhankelijk van een leverancier. Per script hoort de vraag wat het oplevert, met als uitkomst schrappen, beperken, uitstellen of vervangen. Wat blijft, laadt pas na toestemming of na een klik, en pagina's met gevoelige gegevens blijven helemaal vrij van code van buiten.
Voor jou betekent dat: je hoeft zelf geen netwerkweergave te lezen of tags na te lopen. Ik weeg elk script af voordat het op de site komt. Zo blijft je site licht, en blijft duidelijk welke partijen gegevens van je bezoekers krijgen.
Wil je weten hoe je zo'n formulier voor gevoelige gegevens verder beschermt? Lees dan gevoelige gegevens via je websiteformulier. Benieuwd hoe ik websites bouw en beheer? Download het pitchdeck.
Veelgestelde vragen
Wat zijn third-party scripts?
Third-party scripts is de Engelse term voor externe scripts: code op je website die niet van jou komt, maar van de server van een ander bedrijf wordt geladen. Denk aan Google Analytics, de Meta-pixel, een chatwidget, een kaart van Google Maps, een ingesloten YouTube-video of een reviewwidget. Ze voegen functies toe die je anders zelf zou moeten laten bouwen. Daar staat tegenover dat ze je site vertragen, gegevens van je bezoekers naar dat bedrijf sturen en buiten jouw controle kunnen veranderen.
Is een Google Maps-kaart op je website AVG-proof?
Een ingesloten kaart van Google Maps laadt bij het openen van de pagina al code van Google. Daarbij gaat onder meer het IP-adres van je bezoeker naar Google, en er kunnen cookies worden gelezen of geplaatst. Daarom laden veel sites de kaart pas na toestemming of na een klik. Vaak is de kaart helemaal niet nodig: een adres met een link naar Google Maps laadt niets en helpt je bezoeker net zo goed op weg. Dit is uitleg, geen juridisch advies.
Hoe zie je welke externe scripts op je website draaien?
De ontwikkelaarshulpmiddelen van een browser tonen op het tabblad Netwerk wat een pagina ophaalt: alles wat niet van je eigen domein komt, is extern. Het lastige zit in wat je daar niet meteen ziet. Sommige scripts laden pas na het accepteren van cookies of alleen op bepaalde pagina's. Andere worden door een ander script binnengehaald, of staan in Google Tag Manager zonder dat iemand nog weet waarom. Op een site die ik beheer, is dat geen zoektocht: er komt geen script bij zonder dat ik het zelf heb toegevoegd en vastgelegd.
Vertraagt een chatwidget je website?
Vaak wel. Een chatwidget laadt meestal een flinke hoeveelheid code van de leverancier, op elke pagina, ook als niemand gaat chatten. Die code moet de browser downloaden en uitvoeren, en dat kan je pagina trager laten reageren op tikken en klikken. Een lichter alternatief is een knop die er hetzelfde uitziet en de echte widget pas laadt als iemand erop klikt. Of de widget gaat eruit en er komt een telefoonnummer of WhatsApp-link op de pagina.
Benieuwd hoe ik dit in de praktijk aanpak?
Het pitchdeck laat de hele werkwijze zien.
Geschreven door Dennis Boekhout
Marketing freelancer uit 's-Hertogenbosch. Volg op LinkedIn (opent in een nieuw tabblad)
