Momenteel neem ik geen nieuwe klanten aan +31 6 301 963 14 dennis@gouwers.nl
Webdevelopment

Static site generator kiezen: Eleventy, Astro, Hugo of Next.js

Bijgewerkt op 11 min leestijd

In dit artikel

Een static site generator is een programma dat je teksten, sjablonen en gegevens vooraf omzet naar kant-en-klare HTML-pagina's, zodat er bij een bezoek niets meer hoeft te worden uitgerekend. De bekendste zijn Eleventy, Astro, Hugo en Next.js. Eleventy en Hugo maken pure HTML, Astro voegt alleen JavaScript toe waar interactie nodig is en Next.js is een React-framework dat ook statisch kan bouwen. Wie de site onderhoudt, weegt zwaarder dan welke generator het wordt. Ik maak die keuze voor je en bouw meestal met Eleventy.

Wat doet een static site generator?

Een static site generator is een bouwprogramma voor websites. Hij krijgt drie soorten bestanden: teksten, vaak in Markdown (een eenvoudige schrijfopmaak), sjablonen die bepalen hoe een pagina eruitziet, en gegevens zoals openingstijden of een lijst met diensten. De generator voegt die samen en maakt er per pagina een kant-en-klaar HTML-bestand van.

Dat samenvoegen heet bouwen. Het gebeurt één keer, voordat de site online gaat, en niet bij elk bezoek. Verandert er een tekst, dan bouwt de generator de site opnieuw en zet de host de nieuwe versie live. Wat er bij dat bouwen en publiceren gebeurt en waar het kan vastlopen, staat in wat is deployen. Waarom een site uit kant-en-klare pagina's zo snel en veilig is, staat in statische website.

Zo ziet zo'n projectmap er vereenvoudigd uit:

src/
  diensten.md            ← de tekst van de pagina Diensten
  _data/contact.json     ← adres, telefoon en openingstijden
  _includes/pagina.njk   ← het sjabloon met kop, menu en footer
_site/
  diensten/index.html    ← wat de generator ervan maakt

Het sterke van deze opzet: gegevens staan op één plek, en de generator zet ze op elke pagina waar ze nodig zijn. Staat een openingstijd alleen in dat ene contactbestand, dan pas je hem daar aan en klopt na de volgende build elke pagina weer, van de footer tot de contactpagina. In Markdown, YAML en JSON zie je hoe zulke tekst- en gegevensbestanden eruitzien.

Static site generators vergeleken: Eleventy, Astro, Hugo en Next.js

Deze vier generatoren kom je het vaakst tegen. Ze zijn alle vier gratis en open source. Gratis betekent hier: geen licentiekosten. Wat je betaalt, is hosting en de tijd van wie ermee bouwt en de site daarna bijhoudt. Stand november 2026.

Eleventy Astro Hugo Next.js
Taal JavaScript (Node.js) JavaScript (Node.js) Go JavaScript met React
Bouwsnelheid Snel Gemiddeld Zeer snel Trager bij veel pagina's
Leercurve Laag als je HTML kent Gemiddeld Gemiddeld, eigen sjabloontaal Hoog, je moet React kennen
JavaScript naar de bezoeker Geen, tenzij de bouwer het toevoegt Alleen bij interactieve onderdelen Geen, tenzij de bouwer het toevoegt Altijd een basis van React
Ecosysteem Kleiner, wel veel voorbeelden Groot en groeiend Groot, veel thema's Zeer groot
Achter het project Font Awesome Cloudflare Open source gemeenschap Vercel
Geschikt voor Bedrijfssites, blogs, kennisbanken Sites met hier en daar interactie Zeer grote sites met duizenden pagina's Web-apps, dashboards, webshops op maat

Over die bouwsnelheid: die merkt je bezoeker niet. Het gaat om hoe lang de generator nodig heeft om de site te maken. Volgens een meting op de site van Eleventy bouwt Eleventy 4.000 Markdown-bestanden in ongeveer 2 seconden, Astro in bijna 23 en Next.js in ruim 70. Dat is een meting van de maker zelf, en bij een site van vijftig pagina's scheelt het hooguit een paar seconden. Eleventy kondigde in maart 2026 overigens aan verder te gaan als Build Awesome; de huidige stabiele versie heet nog Eleventy (stand november 2026).

Waarom ik meestal met Eleventy bouw

Ik bouw maatwerksites meestal met Eleventy, en ook gouwers.nl is ermee gemaakt. Die keuze maak ik aan het begin van een project voor je, op basis van wat de site moet kunnen. Dat het meestal Eleventy wordt, heeft een eenvoudige reden: Eleventy doet weinig, en dat vind ik een voordeel.

  • Weinig onderdelen. Eleventy maakt van bestanden HTML en verder niets. Er zit geen groot framework onder dat regelmatig een nieuwe hoofdversie krijgt waarvoor de hele site moet worden omgezet.
  • Pagina's zijn gewone HTML. Wat de generator maakt, kan elke ontwikkelaar lezen, zonder kennis van een bepaald framework. Dat maakt de site overdraagbaar.
  • Geen JavaScript die je niet nodig hebt. Eleventy stuurt standaard geen JavaScript naar de bezoeker. Heeft een pagina een uitklapmenu of filter nodig, dan krijgt alleen die plek een klein eigen script mee.
  • Vrijheid in de opbouw. Eleventy schrijft niet voor hoe mappen of sjablonen zijn ingedeeld. Het past zich aan het project aan, niet andersom.

Die eenvoud helpt ook bij de manier waarop ik werk. Het typwerk laat ik doen door een codeer-agent, en een Eleventy-project met weinig onderdelen en gewone HTML is voor zo'n agent overzichtelijk. Voor mij is het daardoor goed na te lopen wat er precies is veranderd, voordat iets live gaat.

Eleventy heeft ook nadelen. Het ecosysteem is kleiner dan dat van Astro of Next.js, dus soms schrijf ik zelf een stukje code waar een ander framework een kant-en-klare module heeft. En de vrijheid werkt twee kanten op: zonder vaste afspraken ziet elk Eleventy-project er anders uit. Daarom heeft elk project bij mij een bestand met bouwafspraken, waarin staat hoe de site in elkaar zit en wat nooit mag.

Wanneer zijn Astro, Hugo of Next.js logischer?

Eleventy is niet altijd de beste keuze. Zo kijk ik ernaar als een project iets anders vraagt.

Astro: meerdere interactieve onderdelen op een statische site

Astro maakt standaard ook pure HTML, maar maakt het makkelijk om losse interactieve onderdelen toe te voegen, zoals een productvergelijker, een rekentool of een kaart. Astro noemt dat eilandjes: een interactief onderdeel op een verder statische pagina. Alleen dat eilandje krijgt JavaScript mee. Daarbij kunnen componenten uit React, Vue of Svelte worden gebruikt. Sinds januari 2026 valt het team achter Astro onder Cloudflare.

Astro ligt voor de hand als een site meerdere van zulke onderdelen krijgt. Of je site eigenlijk wel een framework nodig heeft, bespreek ik in React, Vue, Svelte of geen framework.

Hugo: tienduizenden pagina's

Hugo is geschreven in Go en staat bekend om zijn snelheid. Een site met tienduizenden pagina's, zoals een groot archief of een documentatiesite, bouwt Hugo merkbaar sneller dan de rest. Het nadeel is de sjabloontaal van Go: die is strenger en voor de meeste webbouwers minder bekend. Dat maakt het lastiger om later iemand te vinden die de site kan overnemen.

Next.js: als je site eigenlijk een app is

Next.js is een framework van Vercel, gebouwd op React. Het kan pagina's vooraf bouwen, maar ook per bezoek op de server opbouwen of in de browser. Dat maakt het sterk voor alles wat meer app dan website is: een klantportaal, een dashboard, een webshop met accounts. Hoe die manieren van opbouwen verschillen en wat Google ermee doet, lees je in SSR, CSR of SSG.

Voor een bedrijfssite met tien tot honderd pagina's is Next.js vaak meer dan nodig. React komt mee, de bezoeker downloadt meer JavaScript en er zijn regelmatig grote versiewissels die iemand moet doorvoeren. Wordt Next.js puur als generator gebruikt, met een statische export, dan valt bovendien een deel van de mogelijkheden weg.

Hoeveel JavaScript krijgt je bezoeker?

Van alle verschillen in de tabel merkt je bezoeker er maar één: hoeveel JavaScript zijn telefoon moet downloaden en uitvoeren. Elke kilobyte kost tijd, vooral op een oudere telefoon met een matige verbinding.

  • Eleventy en Hugo sturen alleen de JavaScript mee die de bouwer toevoegt. Een tekstpagina zonder interactie heeft er nul.
  • Astro stuurt alleen JavaScript mee voor de eilandjes. De rest van de pagina blijft HTML.
  • Next.js stuurt altijd React mee, zodat de pagina na het laden interactief wordt. Ook een simpele tekstpagina heeft daardoor een basis aan JavaScript.

Dat betekent niet dat een site met Next.js traag is. Een goed gebouwde Next.js-site kan prima scoren, en een Eleventy-site met tien externe scripts niet. Maar de standaard bepaalt hoeveel moeite het kost om snel te blijven. Welke drie metingen Google daarvoor gebruikt en waar de grenzen liggen, zie je in Core Web Vitals uitgelegd.

Wat een generator niet voor je regelt

Een generator maakt van bestanden pagina's, en verder niets. Alles wat een site daarnaast nodig heeft om gevonden te worden, snel te laden en bij te blijven, moet erin gebouwd worden. Juist daar zit het verschil tussen een site die er bij de oplevering goed uitziet en een site die het jaren goed doet. Een paar voorbeelden die je als ondernemer niet ziet, maar wel merkt:

  • Vindbaarheid. Een eigen titel en beschrijving per pagina, een sitemap, nette adressen en doorverwijzingen van oude naar nieuwe pagina's. Vervangt de nieuwe site een oude, dan gaat dat al snel om tientallen adressen. Een generator maakt die niet vanzelf. Ontbreken ze, dan komt wie via Google op een oud adres binnenkomt op een foutpagina terecht.
  • Afbeeldingen. Een foto van een telefoon is al snel een paar megabyte. Zonder verkleinen en omzetten naar een modern formaat laadt een snelle statische site alsnog traag.
  • Formulieren. Een statische pagina kan een formulier tonen, maar niet verwerken. Daar is een stukje backend voor nodig, met spambeveiliging en een veilige plek waar de inzendingen terechtkomen.
  • Pakketten en versies. Elke generator leunt op softwarepakketten van anderen. Een site die vandaag goed bouwt, kan over een jaar een foutmelding geven omdat een pakket verouderd is of de host een nieuwere versie van Node.js gebruikt. Wie dat niet bijhoudt, ontdekt het pas als een wijziging niet meer live wil.

Deze vier punten bouw ik vanaf het begin in en loop ik bij de livegang na. Het bijwerken van de pakketten valt daarna onder het beheer, zonder dat jij er iets voor hoeft te doen.

Zo maak ik de keuze voor jouw site

Aan het begin van een project loop ik een paar vragen langs. Je hoeft ze niet in technische termen te beantwoorden; ik vraag wat de site moet doen en vertaal dat naar een keuze.

Vraag Als het antwoord ja is
Bestaat je site vooral uit tekst, beeld en een contactformulier? Eleventy of Hugo
Komen er meerdere interactieve onderdelen, zoals een configurator of rekentool? Astro, of Eleventy met losse stukken JavaScript
Heeft je site meer dan tienduizend pagina's? Hugo
Moeten gebruikers inloggen en hun eigen gegevens zien? Next.js of een ander app-framework
Wil je zelf teksten aanpassen in een beheerscherm? Elke generator, met een CMS erbij
Moet een andere ontwikkelaar de site later kunnen overnemen? Kies wat gangbaar is en leg de afspraken vast

Een generator heeft zelf geen beheerscherm. Zolang ik de beheerder ben, mis je dat ook niet: ik pas de bestanden aan en zet het resultaat live. Wil je toch zelf af en toe iets plaatsen, dan kan er een beheerscherm bij dat je wijziging als bestand in de projectmap opslaat. Dat is extra bouwwerk en een extra onderdeel om bij te houden. Hoe zo'n scherm met de bestanden van de generator samenwerkt, leg ik uit bij Git-based CMS.

Waarom de keuze minder uitmaakt dan wie de site onderhoudt

Voor jou als ondernemer is dit misschien het belangrijkste punt. Alle vier de generatoren maken snelle, veilige sites, en het verschil tussen een goede site op Eleventy en een goede site op Astro merkt je bezoeker niet. Wat je wel merkt, is hoe snel en zorgvuldig een wijziging wordt doorgevoerd, of iemand op tijd de pakketten bijwerkt en of de site over vijf jaar nog door iemand begrepen wordt. Stel je bouwer daarom vooral deze vragen:

  • Wie past de site aan als je een wijziging hebt, en hoe snel staat die live?
  • Staat de code in versiebeheer, op een account waar jij eigenaar van bent?
  • Is er documentatie, zodat een andere ontwikkelaar het kan overnemen?
  • Wie houdt de pakketten bij waar de generator op leunt?

Op mijn eigen sites zijn de antwoorden op die vragen kort. Ik bouw de site en blijf daarna de vaste beheerder: de pakketten houd ik bij, en een wijziging die je doorgeeft, verwerk ik in de bestanden en controleer ik voordat hij live gaat. Wat je in zo'n vaste samenwerking wel en niet zelf doet, staat uitgewerkt in een website met een vaste beheerder.

De code staat in versiebeheer, en het account waarop de site draait, staat op jouw naam of geeft jou volledige toegang. Zo kan een andere ontwikkelaar het overnemen als dat ooit nodig is. Wat er verder speelt als een beheerder uitvalt, en hoe ik dat heb afgedekt, werk ik eerlijk uit in website bij één beheerder.

Conclusie: kies de eenvoudigste generator die je site aankan

Een static site generator maakt van teksten en sjablonen kant-en-klare HTML-pagina's. Eleventy en Hugo doen dat zonder JavaScript naar de bezoeker te sturen, Astro voegt alleen JavaScript toe voor interactieve eilandjes en Next.js is vooral sterk als je site eigenlijk een app is. Voor de meeste bedrijfssites volstaat de eenvoudigste optie. Wat de generator niet regelt, zoals vindbaarheid, afbeeldingen, formulieren en het bijhouden van pakketten, bepaalt of je site het over vijf jaar nog goed doet.

Voor jou betekent dat: je hoeft geen generator te kiezen, wel iemand die de keuze onderbouwt en de site daarna bijhoudt. Ik maak die keuze voor je, bouw de site en blijf de vaste beheerder. Maatwerk websites bouw ik vanaf € 3.500.

Wil je weten waar zo'n site daarna draait? Lees dan statische website hosten. Wil je weten wat een website bij mij kost? Download de prijslijst.

Veelgestelde vragen

Is Eleventy hetzelfde als 11ty en Build Awesome?

Ja. Eleventy wordt vaak afgekort tot 11ty, ook in het webadres van het project en in de namen van de softwarepakketten. In maart 2026 kondigde het project aan dat het verdergaat als Build Awesome. Eleventy valt sinds 2024 onder Font Awesome, het bedrijf achter de bekende iconenset. Volgens de aankondiging blijft het project open source, wil het verenigbaar blijven met bestaande sites en plug-ins en gaat versie 4 Build Awesome heten. De huidige stabiele versie draagt nog de naam Eleventy, en op de eigen site staan beide namen naast elkaar (stand november 2026).

Is Next.js een static site generator?

Deels. Next.js is een framework om websites en web-apps te bouwen met React. Het kan pagina's vooraf bouwen tot statische HTML, net als een generator, maar ook per bezoek op de server opbouwen of in de browser. Met een statische export maakt Next.js een map met losse HTML-bestanden die bij elke host kan draaien. Een aantal functies werkt dan niet, zoals server-acties, cookies en de ingebouwde doorverwijzingen. Voor een eenvoudige bedrijfssite is een kleinere generator daarom vaak logischer.

Heb je een CMS nodig bij een static site generator?

Nee, niet per se. Bij een static site generator staan je teksten als bestanden in de projectmap, en wie die bestanden beheert, werkt de site bij. Bij mijn sites ben ik die beheerder: jij geeft door wat er anders moet en hoeft zelf geen bestand of beheerscherm aan te raken. Wil je toch zelf regelmatig nieuws of vacatures plaatsen, dan kan er een beheerscherm aan worden gekoppeld, zoals een Git-gebaseerd CMS of een headless CMS. Dat is extra bouw- en onderhoudswerk, dus het loont om vooraf te bepalen of je het gaat gebruiken.

Welke static site generator is het snelst?

Hugo staat bekend als de snelste bij het bouwen, vooral bij sites met tienduizenden pagina's. Eleventy zit daar voor gewone sites dicht bij: volgens een meting op de eigen site bouwt Eleventy 4.000 Markdown-bestanden in ongeveer 2 seconden. Bouwsnelheid zegt alleen iets over hoe lang het maken van de site duurt, niet over hoe snel je site voor bezoekers is. Voor bezoekers telt vooral hoeveel JavaScript, beeld en externe scripts een pagina laadt. Daarin scoren Eleventy, Hugo en Astro standaard goed.

Benieuwd hoe ik dit in de praktijk aanpak?

Het pitchdeck laat de hele werkwijze zien.

Geschreven door

Marketing freelancer uit 's-Hertogenbosch. Volg op LinkedIn (opent in een nieuw tabblad)