Minder no-shows in je tandartspraktijk: herinneren, bevestigen en afspraken
In dit artikel
No-shows in je tandartspraktijk verminder je met drie dingen: een volledige bevestiging bij het maken van de afspraak, een herinnering per sms of e-mail op een moment dat afzeggen nog zin heeft, en heldere spelregels die de patiënt vooraf actief heeft gekregen. Voor herinneringen over de afspraak zelf heb je als zorgverlener doorgaans geen aparte toestemming nodig, zolang er geen behandeldetails in staan. Kosten voor een gemiste afspraak mag je alleen rekenen als het bedrag redelijk is en vooraf bekend was.
Resultaat uit de praktijk
Nieuwe patiënten én sneller gevulde vacatures
Case Prodentics · Mondzorg
Bekijk de case
No-show bij de tandarts: wat een lege stoel kost
Een patiënt die niet komt, laat meer achter dan een gat in de agenda. De behandelaar en de assistent zijn er, de instrumenten liggen klaar, en ergens op een wachtlijst staat iemand die die plek graag had gehad. Uit eerder onderzoek van de KNMT, aangehaald in een KNMT-bericht uit 2024, bleek dat tandartsen tot anderhalf uur per week kwijt zijn aan no-shows. De gemiddelde tandarts had elke week 3,6 afspraken waarbij de patiënt niet kwam opdagen.
De oorzaak is zelden onwil. Een controle wordt een half jaar vooruit gepland en vergeten. Afzeggen kan alleen telefonisch tijdens openingstijden, en dat lukt niet tussen twee vergaderingen door. Iemand ziet op tegen de behandeling en stelt het uit tot het te laat is om nog af te bellen. Of de patiënt weet simpelweg niet dat wegblijven gevolgen heeft.
Dat betekent dat je no-shows voor een groot deel kunt voorkomen met communicatie: een goede bevestiging, een herinnering op het juiste moment, makkelijk afzeggen en duidelijke spelregels. Hoe online afspraken maken in het algemeen werkt, met planners en koppelingen, lees je in online afspraken via je website. Hier gaat het om wat specifiek in een tandartspraktijk speelt: halfjaarlijkse controles, gezondheidsgegevens in berichten en de regels voor kosten bij een gemiste afspraak.
Bevestigen: de afspraak begint bij het maken ervan
De bevestiging is het eerste bericht dat een patiënt over zijn afspraak krijgt, en daarmee het belangrijkste. Dit hoort erin:
- datum, tijd en de verwachte duur;
- het adres, en bij meerdere locaties welke vestiging;
- wat iemand moet meenemen of regelen, zoals een actuele medicatielijst bij een eerste bezoek;
- hoe je afzegt of verzet, met een link of een nummer dat ook buiten openingstijden werkt;
- de afzegtermijn, in één zin;
- een knop om de afspraak in de eigen agenda te zetten.
De KNMT wees in 2024 op een kleine ingreep: formuleer het verzoek om af te zeggen als vraag, met "wilt u" of "kunt u". Dus niet "Bij verhindering graag afmelden", maar "Wilt u het doorgeven als u verhinderd bent?" Een vraag legt de verantwoordelijkheid bij de patiënt; een mededeling glijdt langs hem heen. Het onderzoek dat de KNMT daarbij aanhaalde, kwam overigens niet uit de zorg maar uit restaurants. Het is dus een goed idee om het zelf te meten.
In een tandartspraktijk speelt nog iets: de periodieke controle. Die wordt vaak een half jaar vooruit ingepland. De bevestiging van zes maanden geleden is dan allang vergeten. Bij die afspraken is de herinnering geen extraatje, maar het eigenlijke bericht.
Herinneren per sms en e-mail: moment en inhoud
Volgens hetzelfde KNMT-bericht gingen herinneringen van tandartsen toen nog vaker per post dan per e-mail. Post is traag, kost geld en biedt geen knop om af te zeggen. Sms en e-mail kunnen dat wel, en een patiënt heeft ze altijd bij zich.
Ik werk meestal met twee momenten:
| Moment | Doel |
|---|---|
| Een paar werkdagen vooraf | De patiënt kan nog afzeggen, en jij hebt tijd om de plek opnieuw te vullen |
| De dag ervoor, kort | Een geheugensteun met tijd en adres |
Hoeveel dagen vooraf bij jouw praktijk past, hangt af van je afzegtermijn en van hoe snel je een vrijgekomen plek kunt vullen. Leg je afzegtermijn en je eerste herinnering in elk geval op elkaar. Een herinnering die pas aankomt als afzeggen al geld kost, voelt voor een patiënt als een val.
Dan de inhoud. Een sms verschijnt op een vergrendeld scherm, en een e-mail wordt soms door een partner of ouder gelezen. Zet er dus niets in wat iets over de behandeling verraadt.
| Wel in de herinnering | Niet in de herinnering |
|---|---|
| Naam van de praktijk | Soort behandeling, zoals "wortelkanaalbehandeling" of "implantaat" |
| Datum, tijd en locatie | De naam van een afdeling, zoals "angstbegeleiding" |
| Link of nummer om af te zeggen | Bedragen of openstaande rekeningen |
| Eventueel: "neemt u uw medicatielijst mee" | Klachten of een diagnose |
Wie verstuurt die berichten? Meestal je praktijkmanagementsysteem, soms een aparte sms-dienst. Beide verwerken persoonsgegevens namens jou. Je sluit dus een verwerkersovereenkomst en je weet waar de gegevens staan. Wil je WhatsApp gebruiken, kijk dan of je systeem een zakelijke koppeling biedt, en gebruik niet de telefoon van de balie met een losse app. Waar je bij WhatsApp verder op let, staat in WhatsApp marketing; dat artikel gaat over marketing, maar de spelregels voor een zakelijk account gelden ook voor service.
De AVG: op welke grondslag stuur je een herinnering?
Een herinnering aan een tandartsafspraak gaat over iemands zorg. Gegevens over gezondheid zijn onder de AVG bijzondere persoonsgegevens, die je alleen onder strikte voorwaarden mag verwerken. Voor zorgverleners geeft de Uitvoeringswet AVG (artikel 30, derde lid) die ruimte: hulpverleners mogen gezondheidsgegevens verwerken voor zover dat nodig is voor een goede behandeling of voor het beheer van de praktijk.
Een herinnering aan een afspraak die de patiënt zelf heeft gemaakt, valt daar in de praktijk onder. Ze hoort bij de uitvoering van de behandelovereenkomst. Je hebt er doorgaans geen aparte toestemming voor nodig, zolang het bericht over de afspraak gaat en niet meer gegevens bevat dan nodig.
Dat verandert zodra je er iets anders in stopt. Een herinnering met "Nu ook tandenbleken in onze praktijk!" is geen servicebericht meer, maar reclame. Voor reclame per sms of e-mail gelden de regels uit de Telecommunicatiewet: in de basis heb je vooraf toestemming nodig, met een beperkte uitzondering voor eigen klanten die bij het verzamelen van hun gegevens de kans kregen om bezwaar te maken. Een herinnering die stiekem ook een actie is, past daar niet in. Houd service en marketing dus strikt gescheiden, ook in afzender en vormgeving.
Vraag bij de inschrijving om een mobiel nummer en een e-mailadres, en vraag welke van de twee de patiënt wil gebruiken voor afspraken. Hoe je zo'n inschrijfformulier veilig opzet, lees je in online inschrijven als nieuwe patiënt.
Dit is geen juridisch advies. Twijfel je over een specifieke situatie, leg het dan voor aan je functionaris gegevensbescherming of aan de KNMT.
Kosten voor een gemiste afspraak: wat mag wel
Mag je een no-show in rekening brengen? Ja, maar niet zomaar. De KNMT bracht in mei 2026 een nieuw model voor betalingsvoorwaarden uit, met daarin de voorwaarden voor een vergoeding bij te laat afzeggen. Die vergoeding moet:
- redelijk zijn, gespecificeerd en met een maximum;
- gebaseerd zijn op inkomsten die je echt misloopt, omdat je in de gereserveerde tijd geen andere patiënt kon helpen;
- vooraf bekend zijn bij de patiënt, bijvoorbeeld via je betalingsvoorwaarden.
Het model bevat een schema op basis van de gereserveerde behandeltijd. Je kunt er ook voor kiezen pas kosten te rekenen als iemand vaker te laat afzegt. Welke spelregels je hanteert, kies je zelf. In 2024 adviseerde de KNMT nog om patiënten die uiterlijk twee werkdagen vooraf afzeggen geen kosten te rekenen. Meer staat in het KNMT-bericht over het nieuwe model.
Het lastigste deel is "vooraf bekend". Volgens de KNMT moet een patiënt de betalingsvoorwaarden krijgen vóór de start van de behandelovereenkomst, of op het moment dat ze veranderen. Alleen verwijzen naar de voorwaarden op je website, op een afsprakenkaartje of in de wachtkamer is onvoldoende voor je actieve informatieplicht. De KNMT raadt aan de voorwaarden aan nieuwe patiënten toe te sturen bij de inschrijving, bij een wijziging alle patiënten eenmalig te mailen, en de overhandiging in het dossier vast te leggen.
Dit is geen juridisch advies; de actuele voorwaarden en het model vind je bij de KNMT.
Hoe je het zegt, weegt net zo zwaar als wat je zegt. Begin niet met de boete. Begin met de reden: een plek die vrijkomt, gaat naar iemand op de wachtlijst of naar iemand met pijn. Pas daarna noem je de gevolgen. En een angstige patiënt die een keer niet durfde te komen, win je niet terug met een rekening. Hoe je met die groep omgaat, lees je in angstige patiënten bereiken.
Afzeggen makkelijk maken
Het klinkt tegenstrijdig, maar hoe makkelijker afzeggen is, hoe minder no-shows je hebt. Een patiënt die om half tien 's avonds bedenkt dat hij morgen niet kan, belt de praktijk niet. Kan hij met één tik afzeggen, dan doet hij het wel. En dan heb jij 's ochtends een lege plek die je nog kunt vullen, in plaats van een lege stoel om tien uur.
Wat ik daarvoor inricht:
- Een afzeglink in elke bevestiging en herinnering, die ook buiten openingstijden werkt.
- Een korte lijst met patiënten die eerder willen komen, zodat een vrijgekomen plek snel weer bezet is.
- Een afzegoptie die niet afhankelijk is van de balie, bijvoorbeeld in het keuzemenu van de telefoon. Wie de telefoon verder wil ontlasten, kan kijken naar een AI-telefoonassistent.
- Een duidelijke pagina op de website met de spelregels voor afzeggen en de gevolgen van een no-show. De KNMT raadt zelf aan die regels op de praktijksite te zetten. Op dezelfde pagina horen ook je tarieven en betalingsvoorwaarden; hoe je die helder maakt, staat in tarieven op je praktijkwebsite.
Meten: van gevoel naar cijfers
"We hebben veel no-shows" is een gevoel. Pas als je het meet, weet je waar je iets moet veranderen. De gegevens zitten al in je praktijksysteem. Dit bekijk ik maandelijks:
| Wat je meet | Wat het je vertelt |
|---|---|
| No-shows als percentage van alle afspraken | Of het beter of slechter gaat |
| Te late afzeggingen, apart geteld | Of je herinnering op het juiste moment komt |
| Per soort afspraak | Of het vooral controles zijn, of juist lange behandelingen |
| Per dagdeel en weekdag | Of maandagochtend of vrijdagmiddag eruit springt |
| Nieuwe tegenover bestaande patiënten | Of nieuwe patiënten meer uitleg nodig hebben |
| Opnieuw gevulde plekken | Of afzeggen ook echt capaciteit oplevert |
Verander daarna één ding tegelijk. Schuif bijvoorbeeld de eerste herinnering een dag op, en vergelijk de twee maanden erna met de twee maanden ervoor. Houd rekening met schoolvakanties en feestdagen, want die vertekenen elke vergelijking. En kijk niet alleen naar het percentage no-shows, maar ook naar de opnieuw gevulde plekken. Daar zit de winst.
Hoe ik dit voor een praktijk inricht
Marketing en no-shows lijken twee aparte onderwerpen. In de praktijk raken ze elkaar. Bij Prodentics in Tiel zorgde één centraal aangestuurde strategie voor een constante instroom van nieuwe patiënten, en werd marketing een vast onderdeel van de bedrijfsvoering. Zo'n instroom levert pas iets op als die patiënten ook op hun afspraak verschijnen. Daarom kijk ik bij praktijken niet alleen naar de aanmelding, maar ook naar wat er daarna gebeurt.
Concreet schrijf ik de teksten van bevestiging, herinnering en betalingsvoorwaarden in gewone taal, met de toon die bij de praktijk past. Ik bouw de pagina met spelregels en de afzegroute op de website. Laat het praktijksysteem een koppeling met de website toe, dan bouw ik die. En ik zet het maandoverzicht op, zodat je ziet welke aanpassing werkt en welke niet. Hoe je zulke kleine teksten zo schrijft dat mensen ze echt lezen, staat in microcopy.
Een WordPress-website begint bij mij vanaf € 1.500, met € 50 per maand voor onderhoud. Een maatwerk website, bijvoorbeeld met een eigen afzegroute of een koppeling met je agenda, begint vanaf € 3.500.
Conclusie: de meeste no-shows zijn te voorkomen
Een no-show is zelden onwil. Meestal is een afspraak vergeten, is afzeggen te lastig, of weet de patiënt niet wat het betekent als hij wegblijft. Bevestig daarom elke afspraak volledig, herinner op een moment dat afzeggen nog zin heeft, houd behandeldetails uit je berichten en maak afzeggen zo makkelijk mogelijk. Wil je kosten rekenen, zorg dan dat de patiënt je spelregels vooraf actief heeft gekregen en dat het bedrag redelijk is. En meet wat er gebeurt, zodat je weet welke aanpassing echt iets doet.
Elke plek die je terugwint, is een plek voor iemand op je wachtlijst. Ik help praktijken om het proces rond de afspraak net zo goed te regelen als de instroom ervoor. Wat dat kost, staat in mijn prijslijst.
Case · Prodentics · Mondzorg
Eén strategie, drie doelen.
Tandartspraktijk Prodentics in Tiel kreeg één marketingaanpak voor nieuwe patiënten, vacatures en positionering, met Google, Meta en LinkedIn Ads in één lijn.
- Constant Instroom van nieuwe patiënten
- Sneller Vacatures ingevuld, met betere sollicitaties
- Structureel Meer zichtbaarheid in de regio Tiel
Veelgestelde vragen
Mag een tandarts kosten rekenen voor een gemiste afspraak?
Ja, onder voorwaarden. Volgens het model voor betalingsvoorwaarden dat de KNMT in mei 2026 uitbracht, moet de vergoeding redelijk, gespecificeerd en gemaximeerd zijn, gebaseerd op inkomsten die de praktijk echt misloopt, en vooraf bekend bij de patiënt. Dat laatste betekent dat de patiënt de betalingsvoorwaarden actief moet hebben gekregen, bijvoorbeeld bij de inschrijving. Alleen een vermelding op de website of in de wachtkamer is volgens de KNMT onvoldoende. Dit is geen juridisch advies.
Heb ik toestemming nodig om patiënten een sms-herinnering te sturen?
Meestal niet. Een herinnering aan een afspraak hoort bij de uitvoering van de behandelovereenkomst, en de Uitvoeringswet AVG geeft zorgverleners ruimte om gezondheidsgegevens te verwerken voor een goede behandeling en het beheer van de praktijk. Zet geen behandeldetails in het bericht en sluit een verwerkersovereenkomst met de dienst die de sms verstuurt. Voeg je er reclame aan toe, zoals een actie, dan gelden de strengere regels voor sms- en e-mailreclame uit de Telecommunicatiewet. Dit is geen juridisch advies.
Hoe lang van tevoren moet je een tandartsafspraak afzeggen?
Dat bepaalt de praktijk zelf in haar betalingsvoorwaarden. De KNMT adviseerde in 2024 om patiënten die uiterlijk twee werkdagen vooraf afzeggen geen kosten te rekenen, en in het model voor betalingsvoorwaarden uit 2026 kiest de praktijk haar eigen spelregels. Kijk dus in de voorwaarden die je van je praktijk hebt gekregen. Als praktijk zet je de termijn in elke bevestiging en herinnering, zodat niemand verrast wordt.
Wanneer stuur je een herinnering voor een tandartsafspraak?
Een paar werkdagen vooraf werkt goed, omdat de patiënt dan nog kan afzeggen en de praktijk de plek opnieuw kan vullen. Een korte herinnering de dag ervoor helpt als geheugensteun. Stem het eerste moment af op je afzegtermijn: een herinnering die pas aankomt als afzeggen al kosten met zich meebrengt, werkt averechts. Bij controles die een half jaar vooruit zijn gepland, is de herinnering eigenlijk het belangrijkste bericht.
Benieuwd hoe ik dit in de praktijk aanpak?
Het pitchdeck laat de hele werkwijze zien.
Geschreven door Dennis Boekhout
Marketing freelancer uit 's-Hertogenbosch. Volg op LinkedIn (opent in een nieuw tabblad)

