Wat is een CMS? Soorten, voorbeelden en hoe je kiest
In dit artikel
Een CMS, voluit content management system, is software waarmee je de teksten, foto's en pagina's van je website beheert zonder zelf code te schrijven. Je logt in, past iets aan in een editor en het CMS zet het op de juiste plek op je site. WordPress is het bekendste voorbeeld. Er zijn vier soorten: een traditioneel CMS, een websitebouwer, een headless CMS en geen eigen CMS met een vaste beheerder. Ik bouw WordPress-sites en maatwerksites zonder eigen CMS, waarbij ik als vaste beheerder je wijzigingen doorvoer.
Wat is een CMS? De betekenis in gewone taal
Een CMS is software waarmee je de inhoud van je website beheert zonder code te schrijven. CMS staat voor content management system. Content is alles wat er op je site staat: teksten, foto's, video's, nieuwsberichten, vacatures. Met een CMS voer je die inhoud in, pas je hem aan en zet je hem online.
Vergelijk het met een tekstverwerker die aan je website vastzit. Je typt een tekst, zet er een kop boven, voegt een foto toe en klikt op publiceren. Het CMS zorgt dat die tekst in de juiste opmaak op de juiste pagina komt, met het menu, de kleuren en de footer van je site eromheen.
Vroeger was elke wijziging handwerk. Een webbouwer paste de HTML-bestanden aan, de code waarin webpagina's zijn geschreven, en zette ze opnieuw online. Een CMS maakte dat voor het dagelijkse werk overbodig door inhoud en vormgeving te scheiden. De inhoud staat op één plek, de vormgeving in een sjabloon, en het CMS voegt ze samen.
Daardoor kun je zelf teksten bijwerken zonder HTML te schrijven. Dat maakt het bijhouden makkelijker, maar het is niet het hele werk. Het systeem moet worden ingericht, bijgehouden en beveiligd, en de site eromheen moet snel, vindbaar en toegankelijk zijn. Dat deel blijft vakwerk, welk CMS je ook kiest.
Wat zit er in een CMS?
Bijna elk CMS heeft dezelfde onderdelen, al heten ze per systeem anders. Dit zijn de belangrijkste, met als voorbeeld hoe het in WordPress heet.
| Onderdeel | Wat het doet | In WordPress |
|---|---|---|
| Editor | Teksten schrijven en opmaken, blokken toevoegen | De blokeditor |
| Mediabibliotheek | Foto's, video's en documenten bewaren | Media |
| Pagina's en berichten | Vaste pagina's en nieuws of blogs beheren | Pagina's en Berichten |
| Menu en structuur | Bepalen welke pagina's waar in het menu staan | Menu's |
| Vormgeving | Sjablonen die bepalen hoe alles eruitziet | Thema |
| Uitbreidingen | Extra functies zoals formulieren of een webshop | Plugins |
| Gebruikers en rechten | Wie mag schrijven, wie mag publiceren | Gebruikers en rollen |
| Versies | Eerdere versies van een pagina terugzetten | Revisies |
Al die onderdelen moeten bij de bouw worden ingericht: welke rollen er zijn, welke velden een pagina heeft, welke plugins je wel en niet nodig hebt. Hoe beter dat vooraf is bedacht, hoe minder er later misgaat. Inhoud opbouwen met vaste velden in plaats van losse lappen tekst heet een contentmodel. Dat maakt verschil zodra dezelfde gegevens op meer plekken terugkomen.
De vier soorten CMS
Er zijn honderden CMS'en, maar ze vallen in vier groepen. Het verschil zit in waar de software draait, wie het onderhoud doet en hoe vrij je bent.
1. Traditioneel CMS: alles in één
Bij een traditioneel CMS zitten beheer, database en vormgeving in één systeem op een server. Je logt in op je eigen site, past iets aan en de server bouwt de pagina bij elk bezoek opnieuw op. Voorbeelden zijn WordPress, Joomla en Drupal. Ze zijn open source: de software is gratis, je kiest zelf waar je hem host en je kunt je site later verhuizen.
Daar staat onderhoud tegenover. Het systeem, het thema en de plugins krijgen updates, en die moet iemand bijhouden en controleren. Een WordPress-website bouw ik vanaf € 1.500, met onderhoud voor € 50 per maand. Wat je van een WordPress-bouwer mag verwachten, beschrijf ik in WordPress website laten maken.
2. Websitebouwer: CMS en hosting als abonnement
Een websitebouwer zoals Wix, Squarespace of Webflow levert het CMS, de hosting en de editor als één abonnement. Je kiest een ontwerp, sleept blokken op hun plek en past teksten direct op de pagina aan. Het technische onderhoud doet het platform. Voor webshops is Shopify de bekendste in deze groep.
Het gemak heeft een prijs: je zit vast aan het platform. Je kunt je site meestal niet zomaar meenemen naar een andere partij, en je betaalt zolang de site online staat. En het platform doet alleen de techniek: de inrichting, de vindbaarheid en de toegankelijkheid blijven jouw werk. Een vergelijking van WordPress met Wix, Webflow en Framer vind je in WordPress vs Wix vs Webflow.
3. Headless CMS: alleen de inhoud
Een headless CMS bewaart alleen de inhoud en laat de vormgeving over aan een apart gebouwde website. Voorbeelden zijn Sanity, Storyblok, Contentful en Strapi, waar de site de inhoud ophaalt via een koppeling. Daarnaast zijn er systemen zoals Decap CMS en TinaCMS die je wijzigingen terugschrijven naar de bronbestanden van de site. De voorkant wordt op maat gebouwd, en dat vraagt een ontwikkelaar. Waarom zo'n site daardoor snel en veilig kan zijn, leg ik uit in wat is een headless CMS.
4. Geen eigen CMS, wel een vaste beheerder
De vierde vorm is geen CMS, maar een keuze om er geen te hebben. De inhoud staat in gewone bestanden onder versiebeheer, en een vaste beheerder voert je wijzigingen door. Voor mijn maatwerksites kies ik deze vorm. Er is geen beheerpaneel, dus voor jou valt er niets te leren of bij te houden. Hoe dat beheer loopt, van een kleine correctie tot een nieuwe pagina, staat uitgewerkt in website met een vaste beheerder.
Bekende CMS'en en hoe vaak ze worden gebruikt
WordPress is verreweg het meest gebruikte CMS. Dat blijkt uit de cijfers van W3Techs, dat bijhoudt welke techniek websites gebruiken (stand november 2026):
| CMS | Soort | Aandeel van alle websites |
|---|---|---|
| WordPress | Traditioneel, open source | 39,5% |
| Shopify | Webshopplatform | 5,3% |
| Wix | Websitebouwer | 4,2% |
| Squarespace | Websitebouwer | 2,4% |
| Joomla | Traditioneel, open source | 1,1% |
| Webflow | Websitebouwer | 0,8% |
| Drupal | Traditioneel, open source | 0,6% |
| Geen herkend CMS | Eigen bouw, statisch, headless of onbekend | 32,2% |
Twee kanttekeningen. Het aandeel zegt iets over populariteit, niet over wat bij jou past. En headless CMS'en zie je in zulke lijstjes nauwelijks terug: de bezoeker ziet alleen de apart gebouwde website, niet het systeem waar de inhoud vandaan komt. Die sites vallen vaak onder geen herkend CMS. Wil je weten welke headless systemen er zijn, lees dan headless CMS vergelijken.
Wat een CMS niet voor je doet
Een CMS maakt het bijhouden makkelijker, maar het lost niet alles op. Wat het niet voor je doet:
- Teksten schrijven. Het CMS geeft je een leeg vak. Wat erin komt, en of het je klanten overtuigt, blijft jouw werk.
- Je site vindbaar maken. Een CMS kan titels en beschrijvingen bewaren, maar welke zoekvragen je beantwoordt en hoe je pagina's zijn opgebouwd, moet iemand bewust bepalen.
- Je site toegankelijk maken. Een CMS laat je zonder morren een foto plaatsen zonder beschrijving of een kop overslaan. Of je site bruikbaar is voor iemand met een schermlezer, hangt af van de bouw en van wie de inhoud invoert.
- Zichzelf bijhouden. Een traditioneel CMS heeft updates nodig. Blijven die liggen, dan wordt je site traag of kwetsbaar. Wat goed onderhoud inhoudt en kost, staat in website onderhoud: wat het kost.
- Je huisstijl bewaken. Iedereen die mag inloggen, kan in principe kleuren, lettertypes en opmaak veranderen. Een strak thema of vaste velden helpen, maar afspraken blijven nodig.
- Een back-up maken die je kunt terugzetten. Bij sommige systemen zit dat erin, bij andere moet het apart worden geregeld en getest.
Bij een site zonder eigen CMS liggen een paar van die punten anders. Niemand kan per ongeluk de opmaak verbouwen, want de huisstijl ligt vast in de bouwafspraken die ik per project maak. En omdat ik elke wijziging vastleg in Git, is elke eerdere versie terug te halen. Jij levert de inhoud; de techniek eromheen regel ik.
Hoe kies je een CMS? Vijf vragen
Kijk niet eerst naar merken, maar naar je eigen situatie. Deze vijf vragen brengen je bij de juiste soort.
- Wie werkt er aan de inhoud, en hoe vaak? Werk je met een paar collega's die wekelijks nieuws en pagina's plaatsen, dan wil je een CMS waarin iedereen zelf kan werken, met rollen en rechten. Verandert je site een paar keer per maand, dan heb je misschien geen eigen CMS nodig.
- Wat moet je site kunnen naast tekst en beeld? Een webshop, reserveringen, een ledenomgeving of meerdere talen sturen je keuze. Voor een webshop vergelijk je beter eerst de platforms, bijvoorbeeld in Shopify of WooCommerce.
- Wil je je site later kunnen verhuizen? Bij open source software of een site in bestanden ben je vrij om naar een andere host of bouwer te gaan. Bij een websitebouwer zit je vaster aan het platform.
- Wie houdt de techniek bij? Een traditioneel CMS vraagt updates en controle. Een websitebouwer doet dat zelf. Bij een site in bestanden met een vaste beheerder ligt het bij de beheerder.
- Hoeveel tijd wil je er zelf in steken? Een CMS geeft je controle, maar kost ook tijd: inloggen, leren, bijhouden. Heb je die tijd niet of besteed je hem liever aan je klanten, dan past een vorm waarin iemand anders het werk doet.
Je antwoorden vertalen naar een soort:
| Als je antwoord vooral is... | Dan past meestal |
|---|---|
| Mijn team en ik passen veel zelf aan en willen vrij blijven | Een traditioneel CMS zoals WordPress, met vast onderhoud |
| Ik wil zelf aan de slag en neem de beperkingen van een platform voor lief | Een websitebouwer zoals Wix of Squarespace |
| Meerdere mensen werken aan inhoud voor site, app en andere kanalen | Een headless CMS |
| Mijn site verandert af en toe en ik geef het werk liever uit handen | Geen eigen CMS, wel een vaste beheerder |
Een voorbeeld: een installatiebedrijf met acht medewerkers wil een nieuwe website. De eigenaar past zelf nooit iets aan, het kantoor plaatst twee keer per jaar een vacature en de rest van de site verandert zelden. Een webshop is niet nodig. Een volledig CMS met plugins en updates is dan meer dan nodig. Een site in bestanden met een vaste beheerder past beter, eventueel met een klein beheerscherm voor de vacatures. Had hetzelfde bedrijf een marketeer in dienst die elke week een blog en een actiepagina plaatst, dan lag een CMS zoals WordPress meer voor de hand.
Wil je in elk geval geen WordPress, dan zet ik de alternatieven op een rij in website maken zonder WordPress.
Conclusie: kies een CMS bij wie je site bijhoudt, niet bij het merk
Een CMS is de software waarmee je de inhoud van je website beheert zonder code. Er zijn vier routes: een traditioneel CMS zoals WordPress, een websitebouwer zoals Wix, een headless CMS zoals Sanity of Storyblok, of geen eigen CMS met een vaste beheerder. Geen van de vier is de beste voor iedereen. Het juiste CMS hangt af van wie er aan je site werkt, hoe vaak, wat de site moet kunnen en hoeveel tijd je er zelf in wilt steken.
Voor jou betekent dat: kijk eerst naar je eigen tijd en wie het werk doet. Wil je zelf teksten bijwerken, dan bouw ik een WordPress-site en houd ik de techniek bij. Wil je het werk helemaal uit handen geven, dan bouw ik een maatwerksite zonder eigen CMS en ben ik je vaste beheerder; maatwerk websites bouw ik vanaf € 3.500. Wil je eerst weten hoe zo'n site zonder beheerpaneel werkt? Lees dan wat is een headless CMS. Wil je weten wat een website bij mij kost? Download dan de prijslijst.
Veelgestelde vragen
Wat betekent CMS?
CMS staat voor content management system, in het Nederlands een systeem voor inhoudsbeheer. Content is alles wat er op je website staat: teksten, foto's, video's, pagina's, nieuwsberichten. Een CMS is de software waarmee je die inhoud invoert, aanpast en publiceert, zonder dat je HTML of andere code hoeft te schrijven. Je werkt in een beheeromgeving die lijkt op een tekstverwerker, en het CMS zorgt dat je tekst in de juiste opmaak op de juiste pagina verschijnt.
Wat is het beste CMS voor een kleine bedrijfswebsite?
Er is geen beste CMS voor iedereen. Wil je zelf vaak teksten en pagina's aanpassen en je site later kunnen verhuizen, dan is WordPress een sterke keuze, mits iemand het onderhoud doet. Een websitebouwer zoals Wix of Squarespace neemt het technische onderhoud over, maar de inrichting en het werk aan je site blijven bij jou, en je zit vast aan het platform. Geef je het bijhouden liever uit handen, dan heb je geen eigen CMS nodig en voert een vaste beheerder je wijzigingen door. Kies op wie de site bijhoudt, niet op het merk.
Is WordPress een CMS of een websitebouwer?
WordPress is een CMS. De software is gratis en open source, en je installeert hem bij een hostingpartij naar keuze. Je kiest een thema voor de vormgeving en breidt de site uit met plugins. Een websitebouwer zoals Wix is ook een CMS, maar dan als abonnement waarin de hosting en de editor vastzitten aan het platform. Verwarrend is dat WordPress.com wel als dienst met hosting werkt. Als mensen WordPress zeggen, bedoelen ze meestal de losse software van WordPress.org.
Wat is een CMS-website?
Een CMS-website is een website waarvan je de inhoud beheert via een CMS. Je logt in op een beheeromgeving, past daar teksten, foto's en pagina's aan en het systeem zet ze op de site. Ongeveer twee op de drie websites werken zo, bijvoorbeeld met WordPress of Wix. Het alternatief is een site waarvan de inhoud in bestanden staat en die een vaste beheerder bijwerkt. Voor de bezoeker is het verschil onzichtbaar. Het zit in wie de site bijhoudt en hoe: jij zelf in een beheerpaneel, of iemand anders in de bestanden.
Benieuwd hoe ik dit in de praktijk aanpak?
Het pitchdeck laat de hele werkwijze zien.
Geschreven door Dennis Boekhout
Marketing freelancer uit 's-Hertogenbosch. Volg op LinkedIn (opent in een nieuw tabblad)
